|
Terminy buddyjskie
na podstawie "Skarbnicy Wiedzy" Dziamgona Kongtrula Lodro Thaye t?umaczenie z tybeta?skiego i opracowanie Manfred Seegers
|
Budda, Dharma, Sangha
Trzy Klejnoty
Termin Budda pochodzi z sanskryckiego s?owa "bodhi" - przebudzony, przebudzony ze snu niewiedzy. Tybeta?skie s?owo okre?laj?ce Budd? to "Sang dzie". "Sang" oznacza bycie ca?kowicie oczyszczonym b?d? przebudzonym a "dzie" oznacza rozwini?ty b?d? pe?en rozkwitu. Odnosi si? to do oczyszczenia splamie? i rozwini?cia wszystkich wewn?trznych w?a?ciwo?ci.
Tym co nale?y oczy?ci? s? trzy zas?ony:
- Zas?ony przeszkadzaj?cych emocji i negatywnych dzia?a?;
- Zas?ony zwi?zane z procesem postrzegania, np. b??dnych pogl?dów i koncepcji na temat rzeczywisto?ci;
- Subtelne zas?ony nawykowych tendencji;
To, co nale?y rozwin?? to pierwotna m?dro??; m?dro??, która pojawia si? kiedy umys? urzeczywistnia sw? wrodzon? natur?. Pierwotn? m?dro?? mo?na z kolei podzieli? na dwie inne:
- M?dro?? urzeczywistniaj?c? prawdziw? natur? wszystkich zjawisk, ostatecznej prawdy;
- M?dro?? urzeczywistniaj?c? przejawianie si? wszystkich zjawisk w ich najpe?niejszym wymiarze, prawdy relatywnej;
Budda, Przebudzony, jest kim? kto oczy?ci? wszystkie zas?ony, kto pozna? wszystko to co mo?na pozna?. Jest on najwy?sz?, najdoskonalsz? istot? po?ród ca?ej ludzko?ci. Jest jedynym posiadaj?cym wszechwiedz?. Dlatego te? wymienia si? go, jako pierwszego w kolejno?ci: Budda, Dharma, Sanga.
Razem z wszechwiedz?, Budda posiada pe?n? mi?o?ci dobro? i wspó?czucie dla wszystkich czuj?cych istot i naucza je maj?c na celu wyzwolenie ich od cierpienia. Dlatego Dharm? wymienia si? jako drug? w kolejno?ci.
W tym miejscu nale?y postawi? wyra?nie rozró?nienie pomi?dzy Dharm? rozumian? jako zbiór pism, a Dharm? urzeczywistnienia. Pisma Dharmy s? klasyfikowane na Sutry i Tantry. Sutry dziel? si? na Trzy Kosze: Winaja, Sutra i Abhidharma. Tantry dziel? si? na cztery klasy tantr.
Dharm? urzeczywistnienia klasyfikuje si? na trzy rodzaje ?wicze?: ?wiczenia si? w dyscyplinie, medytacji i m?dro?ci. Trzy kosze odnosz? si? do tych trzech rodzajów ?wicze?.
Je?li ludzie poznaj?cy nauki Buddy wkraczaj? na ?cie?k? - to znaczy: je?li s?uchaj? nauk, rozmy?laj? nad nimi i ostatecznie praktykuj? je medytuj?c - wówczas ustanowiona jest Sangha. S? to przyjaciele i ci, którzy pomagaj? na drodze do wyzwolenia. Dlatego te? Sangha jest trzecim z Klejnotów.
Tak?e Sangh? mo?emy podzieli? na dwa rodzaje: zwyk?? Sangh? i Szlachetn? Sangh?. Do zwyk?ej Sanghi zalicza si? praktykuj?cych, którzy jeszcze nie osi?gn?li realizacji prawdziwej natury swego umys?u. Szlachetna Sangha to ci, którzy zrealizowali jeden z czterech poziomów realizacji Ma?ego Pojazdu (Hinajana) lub jednego z poziomów Bodhisatwy Du?ego Pojazdu (Mahajana).
Budda, Dharma i Sangha, Trzy Klejnoty, s? wspólnym schronieniem wszystkich buddystów na ca?ym ?wiecie zarówno szkó? po?udniowych jak i pó?nocnych.
LAMA, JIDAMY, STRA?NICY
TRZY KORZENIE
Czym? szczególnym w Buddyzmie Tybeta?skim jest przyjmowanie dodatkowego schronienia w Trzech Korzeniach:
- Lama reprezentuje ?ywe po??czenie z o?wieceniem, poniewa? jest on cz??ci? nieprzerwanej linii przekazu, która ma swój pocz?tek od historycznego Buddy Sziakjamuniego i trwa do dzisiejszych czasów. Lama przekazuje swoje do?wiadczenie i b?ogos?awie?stwo dla naszej praktyki.
- Aspekty Buddy b?d? Jidamy s? wyzwalaj?cymi metodami danymi przez Lam?, które wyra?aj? ró?ne o?wiecone w?a?ciwo?ci i umo?liwiaj? nam osi?gn?? zwyk?e i nadzwyczajne uzdolnienia (siddhi).
- Ostatecznie Lama usuwa wszystkie wewn?trzne i zewn?trzne przeszkody dzi?ki znaczeniu Stra?ników, którzy wykonuj? spontaniczne i bezwysi?kowe dzia?ania Buddy i zmieniaj? wszystkie rodzaje do?wiadcze? ?yciowych w kroki na drodze prowadz?cej do o?wiecenia.
Te trzy aspekty: Lama, Jidam i Stra?nik to Trzy Korzenie, które s? nieoddzielone od Trzech Klejnotów. Razem tych sze?? aspektów tworzy tak zwane "Drzewo Schronienia", drzewo spe?niaj?ce wszelkie ?yczenia, które wed?ug tybeta?skiej mitologii ro?nie w ?wiecie bogów i spontanicznie spe?nia wszystkie pragnienia. Drzewo to symbolizuje wszechspe?niaj?ce w?a?ciwo?ci o?wiecenia.
?ród?em Trzech Klejnotów oraz Trzech Korzeni jest historyczny Budda Sziakjamuni, który ?y? oko?o 2500 lat temu. W tym eonie, zgodnie z Bhadrakalpikasutr?, pojawi si? 1000 Buddów, z których Budda Sziakjamuni jest czwartym. Trzej pierwsi Buddowie naszego eonu to Krakukczanda, Kanakamuni i Mahakaszjapa. Kolejnym, pi?tym Budd? b?dzie Maitreja. Ka?dy z tych Buddów wykonuje dwana?cie szczególnych dzia?a?.
DWANA?CIE DZIA?A? BUDDY
Z powodu swego niezmierzonego wspó?czucia wobec wszystkich czuj?cych istot, ka?dy Budda wykonuje dwana?cie dzia?a?. Budda posiada ca?kowit? wiedz? i poprzez sw? wszechwspó?czuj?c? m?dro?? jest w stanie rozpozna? wszystkie zjawiska w ró?nych ?wiatach egzystencji. (Z t? m?dro?ci? wszechwiedzy wykonuje dwana?cie dzia?a?.)
Najpierw Budda Sziakjamuni przebywa? w niebie Tuszita, gdzie wykorzystywa? sw? niezmierzon? aktywno??. G?ównie zajmowa? si? tam przekazywaniem nauk Dharmy bogom. Dzi?ki swej m?dro?ci widzia? nieczysty ?wiat ludzi i po wyznaczeniu bodhisatwy Maitreji na swe miejsce w niebie Tuszita, zdecydowa? si? zst?pi? do naszego ?wiata. W ten sam sposób przysz?y Budda Maitreja inkarnuje si? jako ludzka istota.
1. Zst?pienie z nieba Tuszita
Pierwszym dzia?aniem Buddy by?o zst?pienie z nieba Tuszita w formie bia?ego s?onia z sze?cioma k?ami.
2. Wej?cie w ?ono matki
Budda wst?pi? w ?ono swej matki, Majadewi, królowej rodu Sziakjów.
3. Narodziny
Narodzi? si? niedaleko Lumbini jako Siddharta Gautama. Niektóre nauki mówi?, ?e w tym samym czasie, w którym przebywa? w ?onie matki, wci?? pojawia? si? w innych ?wiatach, gdzie naucza?. Bezpo?rednio po swych narodzinach natychmiast naucza? mówi?c wierszem i przeszed? siedem kroków w kierunku wschodnim. Za ka?dym krokiem pod jego stopami rozkwita? kwiat lotosu.
4. Studiowanie sztuki i rzemios?a
Sta? si? bardzo sprawny we wszystkich rzemios?ach i sztukach, takich jak ?ucznictwo itp.
5. Pe?ne rado?ci ?ycie w pa?acu
Mia? ?on? Jasodhar? i wiele innych kobiet, ?y? tak, jak ?y?o wi?kszo?? ksi???t tamtych czasów.
6. Wyrzeczenie
Pewnego dnia Siddharta opu?ci? pa?ac i stan?? w obliczu choroby, staro?ci i ?mierci. Kiedy jego przyjaciel potwierdzi?, ?e przydarza si? to wszystkim istotom, powsta?o w m?odym ksi?ciu pragnienie wielkiego wyrzeczenia. W wyniku tego porzuci? ?wiatowe ?ycie. Gdy w pa?acu wszyscy spali, ukradkiem uciek?. Towarzyszy? mu tylko jeden zaufany s?uga. Kiedy znajdowali si? ju? daleko od pa?acu, ksi??? odes?a? s?ug? z powrotem razem z ko?mi.
7. Praktykowanie ascezy
Obci?? d?ugie w?osy i praktykowa? ascez? przez sze?? lat na brzegu rzeki Nerand?ana, niedaleko Bodhgaja.
8. Udanie si? do Bodhgaja
Kiedy u?wiadomi? sobie, ?e sama asceza nie prowadzi do najwy?szej realizacji, uda? si? do Bodhgaja, gdzie osi?gn?? o?wiecenie, tak jak wszyscy inni Buddowie tego eonu.
9. Pokonanie wszystkich negatywnych si?
W dniu poprzedzaj?cym jego o?wiecenie, demon Mara wys?a? wszystkie rodzaje gniewnych manifestacji w postaci pi?knych, uwodzicielskich kobiet, które demonstrowa?y Siddharcie swoje wdzi?ki. Jednak Budda siedzia? wci?? w g??bokim stanie skupienia (samadhi), nieporuszony i spokojny, stosownie do swojego wielkiego wspó?czucia.
10. O?wiecenie
O ?wicie w dniu pe?ni ksi??yca, w maju, dzi?ki sile niezachwianej, mocnej i przejrzystej jak diament koncentracji, zamanifestowa? swoje ca?kowite o?wiecenie. Po tym jak osi?gn?? stan Buddy, nie udziela? nauk jeszcze przez siedem tygodni, chocia? osi?gn?? ten stan po to, by pomóc wszystkim czuj?cym istotom. Istnieje zwyk?e i nadzwyczajne wyja?nienie takiego post?powania.
Zwyk?e wyja?nienie t?umaczy to w ten sposób, ?e podczas tych siedmiu tygodni nie by?o w pobli?u ?adnych istot o tak dobrej karmie, aby mog?y otrzyma? nauki od samego Buddy.
Nadzwyczajne wyja?nienia mówi?, ?e w tym czasie Budda dawa? nauki tantryczne, czyli tajemne nauki, takie jak np. Hewad?ratantra.
Po siedmiu tygodniach pojawi? si? Buddzie indyjski bóg Brahma, trzymaj?cy pi?kn? konch?, której spirale by?y zwrócone w praw? stron?. Muszla ta nie mia?a sobie równych na tym ?wiecie. Inny bóg Indra podarowa? Buddzie ko?o Dharmy o tysi?cu szprychach.
11. Obrócenie ko?em Dharmy
Po pierwszych siedmiu tygodniach, które min??y od czasu o?wiecenia, Budda uda? si? do Parku Jeleni, na rubie?ach miasta Varanasi. Tam poruszy? ko?em Dharmy po raz pierwszy, nauczaj?c o Czterech Szlachetnych Prawdach. Jego pierwszymi uczniami byli g?ównie bogowie i zwierz?ta takie jak antylopy i jelenie oraz pi?ciu ludzi, którzy byli jego towarzyszami na pocz?tku ascetycznych praktyk.
Drugi obrót ko?em Dharmy mia? miejsce w miejscowo?ci Rad?gir, gdzie Budda przekaza? nauki Prad?niaparamity, natomiast trzeci obrót, w którym wyja?ni? natur? Buddy, mia? miejsce w wielu innych miejscach. Wszystkie trzy obroty ko?em Dharmy traktuje si? jako jeden czyn.
12. Wej?cie w Parinirwan?
Budda wszed? w Parinirwan? w wieku 84 lat w Kuszinagara. Odszed? poza dwubiegunowo?? cyklu odrodzin (Samsary) i wyzwolenia Arhatów (Nirwany).
Jest to dwana?cie czynów Buddy. Zamanifestowa? je, ?eby ustanowi? po??czenie ze ?wiatem ludzi. Pokaza? ludzkim istotom ?cie?k?, dzi?ki której mog? wyzwoli? si? ze ?wiata uwarunkowanej egzystencji.
|
?ród?o: "Buddhism Today" 1/1996 |




