Tybeta?scy kolaboranci fragment ksi??ki "Biografia XIV Dalajlamy" Gilles Van Grasdorff ISBN: 83-89375-94-X Ilo?? stron: 452 T?umaczenie: Zofia Pi?tkowska Wydawca: Wydawnictwo KOS KSI??K? MO?NA NABY? TUTAJ

W czasie trwania Rewolucji Kulturalnej Tybeta?czycy byli nie tylko ofiarami. Wielu z nich - trzeba to przyzna? - uczestniczy?o we w?asnym unicestwieniu. Dyskusja na ten dra?liwy temat nadal napotyka wiele uników.

Wielu z nich dr?cz? wyrzuty sumienia i wstyd. Cienie przesz?o?ci bez przerwy prze?laduj?, przykre wspomnienia powracaj?…

Sami towarzysze chi?scy, podobnie jak Tybeta?czycy, te? nie s? zbyt rozmowni, je?li chodzi o ten temat. Trudno znale?? co? konkretnego w ich analizach, tekstach krytycznych czy nawet w oskar?eniach pod adresem przeciwników.

Mo?na wysnu? wniosek, ?e zarówno Chi?czycy jak i Tybeta?czycy zawarli swego rodzaju porozumienie, aby wymaza? ze swej pami?ci ten co najmniej trudny i drastyczny okres ich wspólnej historii.

Temat ten zosta? poruszony w tek?cie opublikowanym w londy?skim przegl?dzie New Left Revue, którego fragmenty zosta?y przet?umaczone i ukaza?y si? równie? w Courrier International¹ . Jego autor, chi?ski publicysta Wang Lixiong² , pisze: "[...] ze wzgl?du na ograniczono?? transportu, jak i ogromne przestrzenie kraju, tylko niewielka liczba chi?skich hunwejbinów mog?a przedosta? si? do Tybetu. Nawet gdyby niektórzy z nich wzi?li rzeczywisty udzia? w burzeniu ?wi?ty?, ich dzia?ania mog?yby mie? tylko symboliczny wymiar. Setki o?tarzy zniszczono w wioskach, na polach i w górach. Nikt tego by nie móg? dokona? bez udzia?u miejscowej ludno?ci. Ponadto, wi?kszo?? czerwonogwardzistów, którzy dotarli do Tybeta?skiego Regionu Autonomicznego by?o studentami tybeta?skimi wracaj?cymi z chi?skich uniwersytetów".

Pozwólmy Wangowi na dalsze wyja?nienia: "Fakt, ?e to w?a?nie sami Tybeta?czycy doprowadzili do niszczenia ?wi?ty? i klasztorów, w niczym nie zwalnia od odpowiedzialno?ci Chi?czyków. Prowadzi jednak do pytania, które wykracza poza temat odpowiedzialno?ci. Dlaczego Tybeta?czycy, którzy przez wieki uwa?ali swoj? religi? za centrum, wokó? którego toczy?o si? ich ?ycie i która by?a ostoj? ich bytu narodowego, tak ?atwo zacz?li burzy? w?asnymi r?kami buddyjskie pos?gi? Ich dzia?ania dowodz? bez w?tpienia, ?e z chwil? zrozumienia, i? sami mog? decydowa? o w?asnym losie, ch?opi tybeta?scy w tym wyzwolicielskim jednoznacznym ge?cie odrzucili obietnic? tamtego, przysz?ego ?ycia, która tak d?ugo ci??y?a nad nimi, i w ko?cu si?? potwierdzili, ?e wol? by? lud?mi tu na ziemi, ni? duchami tam w za?wiatach". ³

Wang nale?y do chi?skiej inteligencji komunistycznej. Jego dyskurs i wyja?nienia s? zabarwione ideologi? maoistyczn?. Fakty, które relacjonuje, s? jednak dok?adne - Tybeta?czycy maj? swój udzia? w odpowiedzialno?ci za dokonane spustoszenia w swoim w?asnym kraju.

Równie? historyk tybeta?ski Tsering Szakja⁴ nie kwestionuje tych faktów. Na ?amach wspomnianych wy?ej New Left Revue i Courrier International w odpowiedzi Wangowi pisze: "To prawda, ?e Tybeta?czycy odegrali aktywn? rol? w Rewolucji Kulturalnej. Nie mo?na wymaza? tego faktu z historii. Dobrze by?oby jednak umie?ci? to wydarzenie w odpowiedniej perspektywie. Rewolucja Kulturalna jest dra?liwym tematem nie tylko dla Tybeta?czyków, ale tak?e dla Chi?czyków. [...] Masy Tybetu da?y unie?? si? atmosferze ?arliwo?ci tamtej epoki, podobnie jak to dzia?o si? w Chinach. W istocie, wielu Tybeta?czyków uczestniczy?o w niszczeniu obiektów sakralnych, wielu denuncjowa?o swoich znajomych i s?siadów jako reakcjonistów, inni znów sprzeciwili si? swoim duchowym nauczycielom. By? to masowy ruch, który nie oszcz?dza? nikogo. Zreszt? trudno by?o w owym czasie sta? na uboczu - musia?e? oskar?y? kogo? lub sam stawa?e? si? ofiar? oskar?enia. KPCh nie uwzgl?dnia?a ?adnej innej mo?liwo?ci. Owszem by?y rzadkie przypadki osób, które odmówi?y udzia?u w tym zbiorowym szale?stwie, lecz zap?aci?y za to wysok? kar?: zosta?y naznaczone pi?tnem "wrogów ludu" i poddane publicznym odra?aj?cym seansom krytyki. Trzeba zatem mie? dosy? prymitywne wyobra?enie o wolno?ci, aby twierdzi?, ?e dzia?ania ludzi w tych czasach by?y jakim? wyborem".⁵

Nawi?zuj?c do postawy Tybeta?czyków w stosunku do kolaborantów, Ngari Rinpocze, m?odszy brat Dalajlamy, tak to przedstawia: "Francuzi mieli podobny problem pod koniec II Wojny ?wiatowej. Ludziom pozosta?o w pami?ci wiele przyk?adów kolaboracji Francuzów z Niemcami. Je?li chodzi o nas, dla Tybeta?czyków b?dzie to prawdziwa okazja do zastosowania zasady wyrzeczenia si? przemocy. Wie pan, kiedy jest si? s?abym, bardzo ?atwo jest powo?ywa? si? na t? zasad?. Kiedy jednak osi?ga si? pewn? si??, trzeba rzeczywi?cie wykaza? si? du?? odwag?, aby wprowadza? j? w ?ycie". ⁶

Historia czerwonogwardzistów jest tylko dowodem, ?e fanatyzm ideologiczny mo?e zwielokrotni? najbardziej nienawistnie przekonania, najbardziej pod?e zdrady i najbardziej ohydne zbrodnie.

Tak przeto rzadkie wypowiedzi na ten dra?liwy temat s? przejawem prawdziwego zak?opotania, jaki odczuwaj? Tybeta?czycy, zbyt zaanga?owani przed laty w Rewolucj? Kulturaln?. Uwa?aj? pe?ni obaw, ?e nawet po wielu latach roztrz?sanie tych kwestii mo?e by? powodem wa?ni i zatargów w rodzinach, mi?dzy kolaborantami i patriotami, mi?dzy mnichami a by?ymi maoistycznymi fanatykami.



M?odzi Tybeta?czycy, o których mówi Wang Lixiong s? oczywi?cie dzie?mi i niemowl?tami⁷ , które w sposób okrutny zosta?y odebrane rodzicom dziesi??, pi?tna?cie lat wcze?niej. ⁸ Wychowani w Chinach w warunkach indoktrynacji i ideologicznego zacietrzewienia - ci, którzy prze?yli - zostali wys?ani do ojczystego kraju, aby tam "przekre?li? kompletnie reakcyjn? przesz?o??" swoich rodaków.

Mo?na wyt?umaczy? pewne niedomówienia i obawy, lecz trudno pogodzi? si? z milczeniem, które wci?? trwa i wzmaga poczucie winy.

Czy to w Indiach, czy w samym Tybecie, Tybeta?czycy obawiaj? si? dramatycznego rozliczenia z tymi, którzy aktywnie brali udzia? w Rewolucji Kulturalnej, zw?aszcza, ?e wielu gwardzistów tybeta?skich prze?y?o ten okres.

Tsering Szakja potwierdza to w New Left Revue: "Wielu z nich zajmuje obecnie eksponowane stanowiska partyjne na szczeblu regionalnym" ⁹ . Dodaje te?:"W istocie, taka droga kariery jest uwa?ana odt?d jako dowód lojalno?ci wobec Komunistycznej Partii Chin". ¹⁰

Problem rekrutacji gwardzistów - hunwejbinów pochodzenia tybeta?skiego - wykracza poza dosy? prost? spraw? "reedukacji". Mamy tu do czynienia raczej z prawdziwym praniem mózgów, któremu zostali poddani Tybeta?czycy ju? w dzieci?stwie, a nast?pnie na przesyconych ideologi? maoistowsk? uniwersytetach.

Harry Wu, chi?ski dysydent, który sp?dzi? dziewi?tna?cie lat w obozach laogai stwierdza: "Wielu bardzo m?odych Tybeta?czyków zosta?o wys?anych do specjalnych szkó? utworzonych przez parti? nie po to, aby mogli tam zdobywa? wykszta?cenie techniczne czy ogólne, lecz aby uformowa? z nich przysz?e kadry polityczne. By?a to próba przekszta?cenia m?odych osób w oddanych uczniów partii przed ich wys?aniem do Tybetu, gdzie mieli wspomaga? dzia?ania KPCh dla umacniania w?adzy i ostatecznego zniszczenia szkó? buddyjskich i kultury tybeta?skiej". ¹¹

W tej zawierusze rewolucyjnej oczywistym jest fakt, ?e obecno?? rodzimych hunwejbinów wzmaga?a tylko piekieln? atmosfer?. Nikt nie mo?e umniejsza? znaczenia ich dzia?a?.

Je?li chodzi o Dalajlam?, to unika on opowiadania historii dzieci porywanych w prowincji Amdo w 1951 roku; pó?niej, jak wiadomo, zabierano je tak?e z prowincji Kham i U-Tsang. Wspomnienie wojskowych ci??arówek, z odkrytymi przyczepami, które p?dz? przez ulice Lhasy i wywo?? setki malutkich dzieci, powoduje, ?e spojrzenie Dalajlamy powa?nieje i wype?nia si? smutkiem. Obecni cz?onkowie rz?du te? milkn?.

Niektórzy dygnitarze buddyzmu tybeta?skiego sprowadzaj? wszystko do zasady karmicznego przeznaczenia istot. W ten sposób karma - magiczne s?owo-klucz - staje si? wygodnym, "awaryjnym" wyj?ciem, pozwalaj?cym na unikanie kwestii uwa?anych za zbyt ?enuj?ce lub po prostu skomplikowane.



Przypisy:

¹ Nr 629, 21-27 listopad 2002, Wang Lixiong. Refleksje nad Tybetem.
² Pisarz urodzony w 1953 roku w Changchun, w pó?nocno-wschodnich Chinach, mieszka w Pekinie. Po Rewolucji Kulturalnej uzyska? zgod? na kontynuowanie nauki, aby sta? si? pisarzem. W 1991 rok opublikowa? pod pseudonimem ksi??k? zakazan? w ChRL ?ó?te niebezpiecze?stwo, która sta?a si? bestselerem na obszarze chi?skoj?zycznym. Autor przewiduje w niej, ?e nast?pi wybuch wojny domowej w Chinach ??cznie z u?yciem bomby atomowej. Jest równie? autorem ksi??ki o Tybecie wydanej w Kanadzie w 1998 roku pod tytu?em Niebia?ski pogrzeb - Los Tybetu.
³ Ibid.
⁴ Tsering Szakja mieszka obecnie w Londynie. Prowadzi badania nad Tybetem w School of Oriental and African Studies. W 1999 roku opublikowa? ksi??k? Smok w krainie Wiecznych ?niegów.
⁵ Tybet uciemi??ony, Tsering Szakja, nr 630 z 28.11.-4.12.2002 roku.
⁶ Na podstawie rozmowy autora z Ngari Rinpocze w Dharamsali.
⁷ ?wiadectwa podane w raporcie Tybet i Chi?ska Republika Ludowa, przedstawionym Mi?dzynarodowej Komisji Prawników przez Dochodzeniowy Komitet Prawniczy d/s Tybetu
⁸ Ibid.
⁹ Tybet uciemi??ony, Tsering Szakja, op.cit.
¹⁰ Ibid.
¹¹ Na podstawie rozmowy autora z Harrym Wu, zamieszczonej w przedmowie zredagowanej przez dysydenta do ksi??ki Sto tysi?cy przeb?ysków w nocy, Gilles Van Grassdorf i Gilbert Collard.