Wielka ceremonia kremacyjna XIV Szamarpy po ponad miesi?cu oczekiwa?.

1 sierpnia 2014 - KATMANDU, Nepal

Wydawa?o si?, ?e sam czcigodny go?? prowadzi z za?wiatów t? ceremoni?: tysi?ce uczniów i oddanych mu osób, od niewykwalifikowanych robotników po ministra rz?du nepalskiego, zgromadzi?y si? przed nieuko?czonym jeszcze klasztorem, aby wzi?? udzia? w tradycyjnej ceremonii kremacyjnej buddyjskiego mistrza, który nawet po ?mierci wywo?a? mi?dzynarodowe zamieszanie.

Przybyli, aby odda? cze?? XIV Szamarowi Rinpocze, Miphamowi Czokji Lodro (1952–2014), wielkiemu mistrzowi duchowemu, który rozumia?, ?e pozostawanie wiernym swojej tradycyjnej roli drugiego najwy?szego lamy w hierarchii szko?y karma kagju nie przysporzy mu popularno?ci w?ród praktykuj?cych Dharm?. Dla wielu by? postaci? budz?c? kontrowersje i bezkompromisowym tradycjonalist?, lecz dla swoich uczniów i przyjació?, szczególnie tych z Zachodu, by? ?agodnym nauczycielem. Czasem bywa? kokieteryjny, przeciwstawia? si? konwencji. Bezpo?rednio widzia? nasze l?ki, potrafi? przewidzie? nasz? przysz?o?? i niestrudzenie naucza? mieszka?ców Zachodu esencji Dharmy nieska?onej podzia?ami. Innymi s?owy, by? Szamarp? bez granic.

Dlatego mo?na si? by?o spodziewa?, ?e po jego nag?ej ?mierci z powodu ataku serca, do której dosz?o 11 czerwca w Niemczech nie nast?pi zwyczajowa cicha ?a?oba trwaj?ca czterdzie?ci dziewi?? dni. Jego ?mier? wywo?a?a trwaj?ce a? do wtorku 29 lipca polityczne zamieszanie o miejsce kremacji.

Wkrótce po odej?ciu Rinpocze, w odpowiedzi na oficjaln? pro?b?, rz?d Nepalu wyda? decyzj? zezwalaj?c? na przeprowadzenie ceremonii na terenie nowego klasztoru Rinpocze, Szar Minub, na peryferiach ha?a?liwej stolicy Nepalu. Kompleks klasztorny, wci?? w budowie, ma by? now? i poszerzon? wersj? klasztoru znajduj?cego si? na szczycie wzgórza Swajambu, gdzie rozci?ga si? zespó? ?wi?ty? buddyjskich i hinduistycznych. Od ponad trzystu lat Szamarpa i jego poprzednicy wspieraj? utrzymanie tego miejsca. Jednak par? dni pó?niej rz?d wycofa? si? z udzielonego zezwolenia, a setki uczniów Szamara Rinpocze z Ameryki Po?udniowej i Pó?nocnej oraz z Europy i Dalekiego Wschodu zosta?y z bezzwrotnymi biletami do Katmandu. Tymczasem cia?o Rinpocze, czyli kudung, wys?ano w niespieszn? podró? donik?d.

Jego cia?o wita?y dziesi?tki tysi?cy osób w Renchen-Ulm w Niemczech, w New Delhi i Kalimpongu w Indiach oraz w Pa?acu Królewskim w Bhutanie, gdzie Rinpocze nawi?za? za ?ycia wyj?tkowo bliskie zwi?zki z rodzin? królewsk?. W tym czasie lamowie linii kagju prowadzili nieoficjalne rozmowy z urz?dnikami nepalskimi, a ponad trzyna?cie tysi?cy osób w ci?gu czterech dni podpisa?o internetow? petycj? do nepalskiego rz?du o cofni?cie odmowy.

Kr??y?o coraz wi?cej plotek. G?ówna z nich g?osi?a, ?e rz?d nepalski dzia?a? pod presj? Chin, które nie chcia?y dopu?ci? do przeprowadzenia tej uroczysto?ci w Nepalu z obawy, ?e zainspiruje ona polityczne protesty w?ród uchod?ców tybeta?skich mieszkaj?cych w tym kraju. Jakiekolwiek by?y przyczyny, odmowa ze strony rz?du wynios?a kwesti? ceremonii pogrzebowej Rinpocze na pierwsze strony gazet. Zaledwie dwa dni przed planowan? uroczysto?ci? rz?d nepalski ust?pi?. Rada ministrów zebra?a si? we wtorek rano i sformalizowa?a prawo pozwalaj?ce wwozi? do kraju szcz?tki obcokrajowców [Szamarpa nie posiada? obywatelstwa nepalskiego, lecz b?d?c tybeta?skim uchod?c? mia? bhuta?ski paszport dyplomatyczny – przyp. CS], którzy zas?u?yli si? dla dobra nepalskiej kultury lub gospodarki.

We wtorek po po?udniu cia?o dotar?o do Katmandu. Dziesi?tki tysi?cy Nepalczyków i Tybeta?czyków wysz?y na ulice w oczekiwaniu na konwój wioz?cy kudung w ostatni? podró? do Swajambu przed z?o?eniem cia?a w klasztorze Szar Minub. Nast?pnego dnia d?uga kolejka przyby?ych stawi?a czo?a duchocie i upa?owi pory monsunowej, aby z?o?y? kataki – bia?e szale ceremonialne – przed doczesnymi szcz?tkami Rinpocze umieszczonymi w skrzyni stoj?cej na podwy?szeniu. Przybyli, aby po?egna? jedn? z najwa?niejszych postaci buddyzmu tybeta?skiego.

Mipham Czokji Lodro urodzi? si? w 1952 roku w Derge w Tybecie i zosta? rozpoznany w wieku czterech lat przez XVI Karmap?, Rangdziunga Rigpi Dord?e. Otrzyma? wykszta?cenie w klasztorze Rumtek, siedzibie szko?y karma kagju w Sikkimie.

Karmapowie i Szamarpowie s? dwiema najstarszymi liniami odradzaj?cych si? mistrzów medytacji buddyzmu tybeta?skiego. Linie te s? starsze nawet od linii Dalajlamów. Od wieków s? naprzemiennie zwierzchnikami swojej szko?y niczym zmiennicy w zgranej dru?ynie. Uwa?a si? ich za dwie strony tej samej monety: kiedy Karmapa umiera, bardzo cz?sto to w?a?nie Szamarpa staje si? g?ow? szko?y do momentu, a? kolejny Karmapa zostanie rozpoznany i przygotowany do obj?cia tej roli – i vice versa.

Jak na ironi?, w?a?nie determinacja XIV Szamarpy, aby kontynuowa? t? tradycj?, sta?a si? ?ród?em konfliktu mi?dzy nim a innymi wysokimi lamami kagju. Podczas gdy ubiegali si? oni o b?ogos?awie?stwo Dalajlamy dla ich kandydata na Karmap?, Szamar Rinpocze rozpozna? i intronizowa? Trinleja Taje Dord?e jako XVII Karmap?. To z kolei wywo?a?o zmagania o to, kto powinien sprawowa? kontrol? nad siedzib? XVI Karmapy na uchod?stwie. Opinia publiczna dowiedzia?a si? o tym sporze, kiedy Szamarpa wytoczy? proces, aby odzyska? siedzib? szko?y i zwi?zane z ni? relikwie. Sprawa pozostaje nierozstrzygni?ta do dzisiaj.

Chocia? walka ta wyczerpa?a Szamarp? i przynios?a mu reputacj? niepokornej osoby, nie pozwoli?, aby stan??o mu to na przeszkodzie. By? niezmiernie popularnym nauczycielem, który opiekowa? si? o?miuset innymi tradycyjnymi klasztorami w Tybecie i Himalajach, równocze?nie pomagaj?c poszczególnym uczniom na Zachodzie nawet w podejmowaniu ich najbardziej osobistych decyzji. W wyj?tkowo dojrza?y sposób uczy? si? przez ca?e ?ycie. By? ?artownisiem, który uwielbia? droczy? si? ze swoimi uczniami, a nawet na?miewa? si? z samego siebie. Pewnego razu, opisuj?c uczniowi zawi?y rytua?, Szamarpa przerwa?, otworzy? szeroko oczy i podniós? r?ce, wykrzykuj?c: „Hokus-pokus!”.

Napisa? ksi??k? o reformie skorumpowanych rz?dów, za?o?y? szko?? na wsi w Indiach, ufundowa? o?rodek medytacyjny w Natural Bridge w Wirginii, odwiedza? uciskanych buddystów Czakma w Chittagong Hill Tracts w Bangladeszu, bardzo dba? o zwierz?ta – powo?a? Infinite Compassion Foundation – organizacj? zajmuj?c? si? humanitarnym i etycznym traktowaniem zwierz?t.

W zwi?zku z tym, ?e buddyzm rozprzestrzeni? si? na ca?ym ?wiecie, Szamarpa chcia? przede wszystkim naucza? ?wieckiej praktyki buddyjskiej, która wykracza?aby ponad podzia?y. Dlatego te? za?o?y? o?rodki skupione w organizacji Bodhi Path w Stanach Zjednoczonych, Ameryce ?aci?skiej, Azji i Europie. Nalega?, aby jego uczniowie trzymali si? z daleka od kontrowersji zwi?zanej z Karmap? czy kwestii chi?skiej polityki i zamiast tego skoncentrowali si? na praktyce lodziong (trening umys?u) i ?amatha (medytacja pozostawania w spokoju) oraz na przyswajaniu sobie podstawowych nauk buddyjskich.

W miesi?cach poprzedzaj?cych ?mier? Rinpocze zacz?? ze wzmo?on? pilno?ci? ko?czy? swoje projekty. Uda? si? w tras?, promuj?c swoj? ksi??k? The Path to Awakening. Po?o?y? nacisk na finansowanie kolejnych etapów budowy Szar Minub, któr? rozpocz?? w 2003 roku. Kaza? opró?ni? ze swoich rzeczy rezydencj? w Mi?dzynarodowym Instytucie Buddyjskim Karmapy w New Delhi, a wszystkie jego ubrania oddano do czyszczenia. Czyni? aluzje na temat ?mierci. Nie spodziewa? si? do?y? staro?ci. By? zm?czony swoim cia?em. Og?osi?, ?e odejdzie po cichu. W swoich naukach zacz?? podkre?la? przemijalno??.

Podczas kolacji po udzielonych naukach w o?rodku Renchen-Ulm zamówi? drugiego steka. „To b?dzie mój ostatni posi?ek”, powiedzia? swoim towarzyszom, którzy s?dzili, ?e Rinpocze nie b?dzie ju? niczego jad? tego dnia. Nazajutrz, siedz?c przy stole podczas ?niadania, opu?ci? g?ow? i umar?. Uczniowie poinformowali, ?e jego cia?o przebywa?o w stanie medytacji dwa dni, podczas których by?o nadal ciep?e.

Ceremonia kremacyjna odby?a si? w czwartek 31 lipca i zgromadzi?a niespotykan? dotychczas szerok? grup? buddyjskich hierarchów ze wszystkich szkó? buddyjskich w Himalajach, ??cznie ze spo?eczno?ci? Newarów oraz cz?onków religii bon. Uczestniczyli w niej równie? przedstawiciele bhuta?skiej Rodziny Królewskiej oraz nepalski Minister Informacji i Komunikacji, którzy z?o?yli ho?d zmar?emu.

Jego ?wi?tobliwo?? XVII Karmapa po raz pierwszy odwiedzi? Katmandu, aby przewodniczy? ceremonii, okr??aj?c bia?? stup? z cia?em Rinpocze. Pod kierunkiem swoich duchowych zwierzchników setki mnichów ze szkó? karma kagju, drukpa kagju, sakja i njingma^* przeprowadzi?y równocze?nie sze?? ró?nych rytua?ów, a nast?pnie, pod??aj?c za Karmap?, wesz?y schodami w gór? platformy a? na szczyt klasztoru, aby obserwowa?, jak stos podpala ch?opiec, który zgodnie z nakazami tradycji nigdy nie spotka? Szamarpy. Kiedy p?omienie wystrzeli?y w stupie, a dym zacz?? k??bi? si? na zewn?trz, tysi?ce osób stoj?cych na dachu klasztoru z?o?y?y d?onie w modlitwie. Inni ?piewali lub patrzyli w milczeniu. Niektórzy p?akali. Wielu przypomnia?o sobie s?owa wypowiedziane przez Szamarp? podczas jednego z jego ostatnich wyk?adów: „Nie musicie obawia? si? ?mierci, je?li wiecie, jak praktykowa? w jej trakcie”.