|
Spis tre?ci
ksi??ki "Niesko?czono?? w jednej d?oni" Matthieu Ricard & Trinh Xuan Thuan
T?umaczenie: Dorota Bury |
 |
Ksi??ka obj?ta patronatem medialnym "Cyber Sanghi". |
Wprowadzenie
Rozdzia? I - Na skrzy?owaniu dróg
Z?oty wiek astrofizyki * O w?drówce z Instytutu Pasteura do himalajskiej pustelni * Rozbie?no?ci mi?dzy warto?ciami naukowymi a ludzkimi * Kryteria ?ycia kontemplacyjnego * Konsekwencje bada? naukowych * Etyka: podstawy i s?abe punkty * O znaczeniu ?ywego przyk?adu m?dro?ci * O odpowiedzialno?ci naukowej * Owca zwana Dolly * Czym jest buddyjskie O?wiecenie? * Ego i pustka * O nieznajomo?ci wschodnich filozofii * Buddyzm jako nauka o umy?le * Jaki jest cel dialogu nauki z buddyzmem?
Rozdzia? II - Istnienie i nieistnienie
Czy Wszech?wiat ma pocz?tek?
W jaki sposób teoria Wielkiego Wybuchu zdoby?a popularno??? * Promieniowanie reliktowe * Bariera Plancka i granice znanej fizyki * Prawda relatywna a prawda absolutna: czy wed?ug buddyzmu rzeczy naprawd? posiadaj? pocz?tek?
* Wspó?zale?no?? istot? zjawiskowego ?wiata * Poniewa? wszystko jest pustk?, wszystko mo?e by? * Dlaczego istnieje co?, a nie nic? * Przywi?zanie do rzeczywisto?ci zjawisk jest zwi?zane z przywi?zaniem do "ja" * Kosmologia buddyjska
* Wielki Kolaps i wszech?wiat cykliczny * Czy poj?cie
braku pocz?tku jest zrozumia?e dla konceptualnego umys?u? * ?ród?o niewiedzy wed?ug buddyzmu.
Rozdzia? III - W poszukiwaniu Wielkiego Zegarmistrza
Czy istnieje zasada organizuj?ca?
W przestrzeni i czasie wci?? ograniczanych przez cz?owieka * Czy Wszech?wiat jest pozbawiony sensu? * Wed?ug zasady antropicznej sta?e Wszech?wiata zosta?y doskonale uregulowane, ?eby umo?liwi? pojawienie si? ?ycia i ?wiadomo?ci * Wed?ug buddyzmu zjawiska i ?wiadomo?? wspó?istniej? od niemaj?cego pocz?tku czasu i nie jest konieczne odwo?ywanie si? do finalizmu, ?eby wyja?ni? ich zgodno?? * Przypadek czy konieczno??? * Teoria wszech?wiatów równoleg?ych * Czy globalno?? Wszech?wiata daje si? podzieli?? * Czy nowe wszech?wiaty wy?aniaj? si? z czarnych dziur? * Wszech?wiaty-p?cherzyki w Meta-wszech?wiecie * Czy harmonia, pi?kno i z?o?ono?? Wszech?wiata przemawiaj? na korzy?? zasady twórczej? * Bóg w czasie i poza czasem * Buddyjskie obalenie zasady twórczej * W jaki sposób buddyzm godzi tolerancj? religijn? ze swym jednoznacznym odrzuceniem zasady twórczej?
Rozdzia? IV - Wszech?wiat w ziarenku piasku
Wspó?zale?no?? i globalno?? zjawisk
Wspó?zale?no?? istot? rzeczywisto?ci * Wzajemna przyczynowo??: czy rzecz mo?e istnie? w autonomiczny sposób?
* Buddyjska definicja wspó?zale?no?ci * Wspó?zale?no??
a zasada antropiczna * Trzy poziomy wspó?zale?no?ci * Wspó?zale?no?? a pustka * Wspó?zale?no?? a nauka: paradoks Einstein-Podolsky-Rosen (EPR) a globalno?? zjawisk * Natychmiastowa korelacja mi?dzy oddalonymi od siebie cz?steczkami * Wahad?o Foucaulta: to, co dzieje si? tu i teraz, zale?y od ca?ego Wszech?wiata * Zasada Macha: masa obiektu wynika z wp?ywu ca?ego Wszech?wiata * Skoro rzeczy nie istniej? same w sobie, to jakie wnioski na poziomie codziennego do?wiadczenia mo?na wyci?gn?? z tego pogl?du? * Równanie "wspó?zale?no?? zjawisk = uniwersalna odpowiedzialno??" * "Ukryta rzeczywisto??"? * Wszyscy jeste?my zbudowani z gwiezdnego py?u * Zobaczy? Wszech?wiat w ziarenku piasku * Globalno?? a wszechwiedza * Miriady ?wiatów i budda na ka?dym ?d?ble trawy * Droga ?rodka, czyli ani nihilizm, ani idealizm
* Poza koncepcjami.
Rozdzia? V - Mira?e rzeczywisto?ci
O istnieniu cz?stek elementarnych
Fala i cz?stka: komplementarne aspekty materii. Gdzie tkwi prawda? * Czy w?a?ciwo?ci cz?stek s? immanentne, czy te? istniej? tylko we wspó?zale?no?ci z reszt? ?wiata? * Siedem punktów rozumowania Czandrakirtiego * Nieokre?lono?? kwantowa * Forma rzeczywisto?ci jest nierozdzielnie zwi?-
zana z nasz? obecno?ci? * Interpretacja kopenhaska:
atomy tworz? raczej ?wiat potencjalno?ci ni? faktów * Bohr
i Heisenberg obalaj? materialistyczn? ontologi? * Fizyka nie daje nam informacji o naturze ?wiata, lecz tylko o tym, co mo?emy o niej powiedzie? * Czy ?wiat jest tylko ogó?em zdarze? i relacji? * "Forma jest pustk?, pustka jest form?" * Czy makrokosmos ró?ni si? w fundamentalny sposób od mikrokosmosu? * Czy fizyka kwantowa kwestionuje pozycj? realistyczn?? * Nawet miliard cz?stek nie jest bardziej rzeczywisty ni? jedna * Historia idei atomu * Obalenie idei niepodzielnych cz?stek przez buddyzm * Czy kwarki s? "cegie?kami" materii? * Krytyka realizmu.
Rozdzia? VI - Niczym b?ysk w letniej chmurze
Nietrwa?o?? istot? rzeczywisto?ci
Nietrwa?o?? zjawisk: temat medytacji pozwalaj?cy zrozumie? natur? rzeczywisto?ci * Zwyczajny i subtelny aspekt nietrwa?o?ci * Czy istniej? nie?miertelne cz?stki? * Subtelna nietrwa?o?? jako motor wszelkiej zmiany * Pustka w?asnej egzystencji zjawisk * ?wiczenie z "m?otem intelektu" * Teoria superstrun: czy ?wiat jest tylko wielk? symfoni? wibruj?cych
strun? * Podobnie jak kameleon superstruna mo?e przyj?? posta? dowolnej cz?stki * Czy wszelka próba znalezienia "ostatecznej podstawy" rzeczywisto?ci jest automatycznie skazana na niepowodzenie? * Kosmologia nietrwa?o?ci: od Heraklita do Einsteina * Nietrwa?o?? kosmiczna * Nietrwa?o?? jako g?ówny obiekt buddyjskiej medytacji.
Rozdzia? VII - Dla ka?dego jego rzeczywisto??
Kiedy topnieje ?nieg niewiedzy
Je?li pojedyncze cz?stki elementarne nie s? "rzeczami", to czy ich suma mo?e by? bardziej realna? Czy naukowcy w wystarczaj?cym stopniu zajmuj? si? podstawami filozoficznymi swojej
nauki? * Bernard d'Espagnat i jego "ukryta rzeczywisto??"
* Czy naprawd? istnieje co?, co kryje si? za zas?on? pozorów? * Odtwarzalno?? obserwacji pewnych zjawisk nie sprawia, ?e trac? one statut etykiety mentalnej * Dwa ksi??yce i t?cza
* Jak wyja?ni?, ?e wszystkie istoty ludzkie postrzegaj? mniej wi?cej t? sam? rzecz? * Relatywna a ostateczna natura zjawisk * Czy pozorna stabilno?? poznania odpowiada istnieniu "ukrytej rzeczywisto?ci"? * Ka?dy ma w?asny ?wiat: ró?norodno?? sposobów postrzegania * Szklanka wody, nietoperz, astronauta i budda * Czy ró?ne sposoby percepcji odpowiadaj?: a) podstawie obdarzonej prawdziwym istnieniem? b) w?a?ciwo?ciom ?ci?le zwi?zanym z obiektami? c) prostej projekcji umys?u?
d) niczemu? * Ró?ne obrazy ?wiata wynikaj? z realizacji tendencji gromadzonych w ?wiadomo?ci od niemaj?cego pocz?tku czasu * Droga ?rodka: ani idealizm, ani materializm * Celem fizyki nie jest ju? opis rzeczywisto?ci samej w sobie, lecz opis ca?o?ciowego do?wiadczenia * Metafizyczne przes?dy
a naukowe paradoksy: czy buddyjska ?rodkowa ?cie?ka pozwala wyeliminowa? rozbie?no?ci mi?dzy realizmem naukowym a wynikami fizyki kwantowej? * Zjawiska uwa?ane za "zdarzenia" * Rzeczywisto?? jako "pole widzenia" ?wiadomo?ci
* Ró?nica mi?dzy sposobem, w jaki rzeczy si? jawi?, a ich prawdziw? natur? przek?ada si? na mieszank? szcz??cia
i cierpienia * Wspó?czucie rodzi si? z m?dro?ci.
Rozdzia? VIII - Dzia?ania, które nas kszta?tuj?
Los indywidualny a los zbiorowy
Poj?cie karmy: dzia?anie, które kszta?tuje nas i nasz ?wiat
* Wspólne i indywidualne sposoby percepcji * Intersubiektywna zgodno?? jako konsekwencja karmy zbiorowej * Miriady ?wiatów i zmieniaj?ce si? modele Wszech?wiata * Stany bezforemne * Jeste?my rezultatem olbrzymiej liczby decyzji podejmowanych w swobodny sposób * Z?udzenie ego * Ci?g?o?? karmy: ani ten sam, ani inny, niczym p?omie? lampy.
Rozdzia? IX - Zagadnienia czasu
Czy czas ma uniwersalny charakter? Od czasu absolut-
nego Newtona do relatywnego czasu Einsteina * Przestrze? zjednoczona z czasem * Czy czas "biegnie"? * Wed?ug buddyzmu fizyczny czas pozbawiony jest w?asnej egzystencji
* Fizyczny czas zegarowy * Czy czas pojawi? si? wraz ze ?wiatem? * Czas prze?yty * Rozpi?to?? "teraz" a neurobiologia * Strza?ka czasu a czas niepodlegaj?cy kompresji
* ?mier? prze?yta bez strachu, bez ?alu, bez smutku * Buddyjskie obalenie czasu fizycznego: czy przesz?o?? mo?e si? spotka? z tera?niejszo?ci?? * ?wie?o?? chwili obecnej * Czy strza?ka czasu znika w mikrokosmosie? * ?ad i nie?ad: strza?ka termodynamiczna * Czy czas kosmologiczny mo?e si? odwróci?? * Gra umys?u.
Rozdzia? X - Chaos i harmonia
Przyczyna i skutek
Czy wed?ug teorii wzgl?dno?ci porz?dek wydarze? mo?e by? zmodyfikowany przez ruch? * Zjawiska przyczynowo-skutkowe a pr?dko?? ?wiat?a * Przyczynowo?? a ruch: wagon uderzony przez piorun * Czy omlet mo?e powsta? bez rozbicia jajek? ?eby dwa wydarzenia mia?y oddzieln? przesz?o??, tera?niejszo?? i przysz?o??, konieczny jest jeden warunek: dziel?cy je czas nie mo?e wystarcza?, ?eby informacje przenoszone przez ?wiat?o mog?y przej?? od jednego do drugiego * Szybciej od ?wiat?a? * Linearna przyczynowo?? a globalna wspó?zale?no?? * Obserwator wp?ywa na to, co obserwuje * Problem pomiaru w fizyce kwantowej
* Absolutny determinizm Laplace'a * Poincaré i zjawiska chaotyczne: znaczenie warunków pocz?tkowych i nieprzewidywalno?? na d?u?sz? met? * Efekt motyla * Czy istnieje prawdziwy przypadek? * Ani przypadek, ani konieczno??, ale niesko?czono?? przyczyn i warunków * Zjawiska emergentne: ca?o?? jest czym? wi?cej ni? tylko sum? cz??ci * Przyczynowo?? "wst?puj?ca" i "zst?puj?ca" * Wszechwiedza a globalno?? * W??czenie ?wiadomo?ci w niesko?czon? sie? przyczyn i warunków * Przyczynowo?? wed?ug buddyzmu * Czy rzecz mo?e powsta? z samej siebie? * Czy co? mo?e zosta? stworzone przez "inn?" rzecz? * To, co jawi si? nam jako relacja przyczynowo-skutkowa, jest mo?liwe tylko
dlatego, ?e ani przyczyna, ani skutek nie istniej? niezale?nie * Jedno?? przejawie? i pustki.
Rozdzia? XI - Wirtualna granica
Czy istnieje dualizm cia?o-umys??
Czy ?wiadomo?? jest tylko odbiciem procesów fizycznych, emergentn? w?a?ciwo?ci? materii? ?wiadomo?? zwyczajna
i ?wiadomo?? subtelna w buddyzmie * Podstawowa ?wietlisto?? umys?u: przebudzona przytomno??, kreatywno?? umys?u i gra my?li * Czy trzeba "iskry" do uruchomienia ?wiadomo?ci? Wed?ug buddyzmu, skoro przyczyna i skutek musz? mie? wspóln? natur?, moment ?wiadomo?ci mo?e by? spowodowany tylko innym momentem ?wiadomo?ci * Podstawowa ?wiadomo?? jako pierwotna przyczyna oraz cia?o i jego otoczenie jako czynnik pomocniczy * Wed?ug neurobiologii ?wiadomo?? rodzi si? ze sta?ej interakcji mi?dzy cia?em a zewn?trznym ?wiatem * Jak rozwi?za? kartezja?ski dualizm materia-umys?? Materializm redukuje umys? do materii, podczas gdy buddyzm eliminuje dualizm ?wiadomo??-materia, pokazuj?c, ?e nie maj? one w?asnej egzystencji * Gruczo? szyszynkowy i kartezja?ski "duch w maszynie" * Dychotomia umys?-materia bierze si?
z przywi?zania do solidno?ci rzeczy: istnieje tylko nierzeczywisto?? * Tak jak aspekt korpuskularny materii jest komplementarny z jej aspektem falowym, tak umys? jest komplementarny z materi? * Ego rodzi si? z postrzegania iluzorycznej przepa?ci mi?dzy "wewn?trznym" a "zewn?trznym" * Zasady emergencji i samoorganizacji jako wyja?nienie przej?cia od nieo?ywionego do o?ywionego * Ewolucja biologiczna przechodzi?a by? mo?e od jednego punktu bifurkacyjnego do kolejnego, samoorganizuj?c si? w sposób rosn?cy i nieci?g?y i pn?c si? pod drabinie z?o?ono?ci * Zasady "emergentne" nie wymagaj? wprowadzania nowych si? fizycznych * "Kwantowe skoki" ewolucji * Buddyjskie poj?cie kontinuum ?wiadomo?ci wspó?zale?nej z materi? * ?wiadomo?? mo?e si? oby? bez "cielesnego zapisu" * Do?wiadczenia z pogranicza ?mierci (NDE) * Pami?? o poprzednich ?ywotach * Przypadek Szanti Dewi * Je?li mo?liwe jest przypomnienie sobie wcze?niejszych egzystencji, dlaczego zdarza si? to tak rzadko? * Przypadek dalaj-
lamów * Strumie? ?wiadomo?ci podobny rozprzestrzeniaj?cej si? fali * Nie istnieje "ja" sprz??one ze strumieniem ?wiadomo?ci * Problem pami?ci * Zrozumienie subtelnych poziomów umys?u oparte na do?wiadczeniu.
Rozdzia? XII - Roboty, które my?l?, ?e my?l?
Czy mózg funkcjonuje jak komputer, w którym system nerwowy odpowiada?by sprz?towi, a umys? programowi? * Osobiste do?wiadczenie interakcji z otoczeniem zgodnie z procesem wzajemnej przyczynowo?ci jako ?ród?o "poczucia ?wiata"? * Komputer, którego jedyn? umiej?tno?ci? jest
liczenie, nigdy nie b?dzie móg? nada? znaczenia informacjom, które nie maj? dla niego ?adnego sensu * Mózg jest odmienny od komputera * Test Turinga i "chi?ski pokój"
Searle'a * Czy komputer mo?e zada? sobie pytanie, co si? z nim stanie, kiedy dop?yw pr?du zostanie odci?ty? * Sk?d bior? si? pytania: Jaka jest natura mojego umys?u? Kim jestem? Jaki jest sens istnienia? Co si? stanie ze mn? po ?mierci? * Wed?ug neurobiologów poczucie istnienia ?wiata pojawia si?: a) gdy organizacja neuronów w mózgu przekroczy pewien poziom z?o?ono?ci b) z interakcji tego mózgu z otoczeniem * Czy to poczucie mo?e si? pojawi? u robotów? ?wiadomo?? podstawowa a ?wiadomo?? refleksyjna * Ma?e roboty organizuj?ce si? mi?dzy sob? * Czy wolna wola jest tylko z?udzeniem, a ?wiadomo?? zwyk?ym statyst?? * W systemie wzajemnej przyczynowo?ci ?wiadomo?? musi mie? mo?liwo?? wspó?dzia?ania z mózgiem * Jak nieistniej?ca ?wiadomo?? mog?aby pragn?? udowodni?, ?e istnieje? * Negowanie istnienia ?wiadomo?ci jest wynikiem metafizycznego wyboru czy naukowego dowodzenia? Czy ?wiadomo?? czysto neuronowa by?aby zdolna do równie nag?ych i ca?kowitych zmian w swojej ocenie ?wiata?
Rozdzia? XIII - Jak fale oceanu
Kontinuum ?wiadomo?ci
Wed?ug buddyzmu ka?da istota odpowiada niemaj?cemu pocz?tku kontinuum ?wiadomo?ci, które przechodzi z ?ycia na ?ycie * Ró?ne poziomy ?wiadomo?ci * Wolna wola pozwala zmodyfikowa? jako?? strumienia ?wiadomo?ci * Podstawowa forma ?wiadomo?ci ka?dej ?yj?cej istoty * U?ywanie zwierz?t dla naszej korzy?ci to narzucanie prawa silniej-
szego * O?wiecenie i wspó?czucie * Postawa króla, postawa przewo?nika, postawa pasterza * Niezliczona liczba strumieni ?wiadomo?ci * Opanowanie umys?u * O?wiecenie Buddy: przewodnik na drodze dla ka?dego, kto chce pod??a? jego
?ladem * Trzy typy wiarygodnych dowodów: bezpo?rednie do?wiadczenie, dedukcja i autentyczne ?wiadectwo * "St?umienie" Freuda a buddyjskie poj?cie "tendencji" * Trzy sposoby
na wyzwolenie si? od nich: za pomoc? antidotum, przez
urzeczywistnienie pustki oraz przez u?ycie emocji jako katalizatorów * Sen jako próba generalna ?mierci * Praktyka przejrzystego snu * Etapy ?ycia kontemplacyjnego.
Rozdzia? XIV - Gramatyka Wszech?wiata
Prawa fizyczne
Czym jest prawo w nauce? * Prawa fizyczne s? bytami okre?laj?cymi ?wiat, czy po prostu sposobami odczytania i ??czenia zjawisk? * Poj?cie prawa naukowego na Zachodzie: od prehistorii do renesansu * Wed?ug buddyzmu prawa, pozbawione immanentnej egzystencji, odzwierciedlaj? harmoni? panuj?c? mi?dzy wspó?istniej?cymi i wspó?zale?nymi cz??ciami ca?o?ci * Prawdy: relatywna i absolutna * Dlaczego nauki ?cis?e nie narodzi?y si? na Wschodzie? * Priorytety przyznawane ró?nym dziedzinom wiedzy * Wizja holistyczna w Chinach * Metoda redukcjonistyczna jako podstawa nauki
zachodniej * Zrozumie? ma?? cz??? Wszech?wiata bez zrozumienia jego ca?o?ci * Ograniczenia redukcjonizmu: ryzyko pomini?cia pytania o sam? esencj? rzeczy * Uk?ady linearne
i nielinearne * W?a?ciwo?ci emergentne * Lokalno?? uk?adów fizycznych * Cztery podstawowe si?y * Czy obiekt mo?e by? podporz?dkowany tylko lokalnym wp?ywom? * "Reifikacja"
zjawisk i fragmentowanie ?wiata * Medytacja nad nierzeczywisto?ci? zjawisk i integracja tego zrozumienia z naszym ?yciem.
Rozdzia? XV - Tajemnica nauk matematycznych
Przekonanie, ?e ukryt? regularno?? Natury mo?na wyrazi?
w terminach matematycznych, jako podstawa metody naukowej * Czy mo?na zaakceptowa? ograniczanie nauki do tego, co mo?e by? prze?o?one na matematyczne równania? * Nie mo?na wyklucza? z nauki osobistego do?wiadczenia i nauki kontemplacyjnej, w których matematyka nie odgrywa ?adnej roli * Eugene Wigner dziwi si? "nierozumnej skuteczno?ci nauk matematycznych w opisywaniu rzeczywistego ?wiata" * Przybyli na nieznany teren fizycy prawie zawsze stwierdzaj?, ?e nauki matematyczne ju? ich tam wyprzedzi?y * Przestrzenie zakrzywione i obiekty fraktalne * Dlaczego abstrakcyjne byty pochodz?ce z umys?ów matematyków odpowiadaj? zjawiskom przyrodniczym? * Wed?ug buddyzmu w fakcie, ?e to, co
pojmujemy, jest zgodne z postrzegan? rzeczywisto?ci?, nie ma nic dziwnego * Nauki matematyczne s? tylko koncepcjami ludzkimi przyk?adanymi do porz?dku natury, który z kolei jest odbiciem wspó?zale?no?ci, której cz??ci? jest ?wiadomo?? * Ale dlaczego czysta abstrakcja ??czy si? z konkretem? * Studiuj?c nauki matematyczne, matematycy badaj? tylko sposób, w jaki nasze my?lenie wypracowuje klucz do rozszyfrowania zjawisk * Wed?ug buddyzmu czysta abstrakcja przynale?y do ?wietlistej natury umys?u * Czy nauki matematyczne s? odpowiednikami plato?skich Idei? * Czy te Idee nie s? tylko mentalnymi etykietami? * W jaki sposób co? niezmiennego mo?e mie? zwi?zek z czym? tymczasowym? * Czy Bóg poza czasem,
którego natura i zamys?y by?yby reprezentowane przez niezmienne prawa organizacji i z?o?ono?ci, móg?by zezwoli? na
indeterminizm poprzez wprowadzenie nieokre?lono?ci kwantowej i chaotyczno?ci uk?adów? Jak co? niezmiennego mo?e mie? jakie? zamiary? * Ró?ne punkty widzenia na nauki matematyczne: konstruktywi?ci i reali?ci * Trójk?t Kartezjusza * Czy matematyczne formu?y ?yj? w?asnym ?yciem? * Wed?ug buddyzmu ?aden byt, matematyczny czy inny, nie mo?e istnie? sam w sobie * Od "eureka!" Archimedesa do nag?ej inspiracji Poincarégo * Czy fakt, ?e nauki matematyczne stosuj? si? do
?wiata i ?e mo?emy je poj??, nie udowadnia, i? zale?? one zarazem od ?wiata i od naszej ?wiadomo?ci? * Ramanujan, genialny matematyk * Czy genialni autystycy czerpi? swoje zdolno?ci ze ?wiata Idei? * Co o tym mówi biologia: przypadek cudownych bli?ni?t i mózgu Einsteina.
Rozdzia? XVI - Rozum a kontemplacja
W jaki sposób poznawa? ?wiat?
Buddyzm rozró?nia logik? konwencjonaln? i ostateczn? wiedz?, medytacj? analityczn? i bezpo?redni? kontemplacj?
natury umys?u * Brak dualizmu w O?wieceniu * Kontemplacja buddyjska jest "intuicyjna" czy "mistyczna"? * Jak Patrul
Rinpocze pomóg? swojemu uczniowi rozpozna? natur? umys?u * Poza koncepcjami * Twierdzenie Gödla o niezupe?no?ci i granice logiki * O?wiecenie nie zaprzecza rozumowi, lecz
usuwa jego ograniczenia * Metoda eksperymentalna * Czy
naukowiec mo?e obserwowa? natur? w sposób zupe?nie obiektywny? * Wp?yw pogl?dów metafizycznych i kulturowych uwarunkowa? * Zawodowe wykszta?cenie i szko?y naukowe
* Interakcja mi?dzy teori? a obserwacj? * Czy melodia pozostanie na zawsze ukryta, czy te? nauka b?dzie si? ci?gle zbli?a? do prawdy? * Jaki jest cel? Gromadzenie informacji pozwalaj?ce uchwyci? hipotetyczn? rzeczywisto?? czy dost?p do ostatecznej wiedzy, takiej jak O?wiecenie? * Czy metody zdobywania wiedzy stosowane w nauce i w podej?ciu kontemplacyjnym s? porównywalne? * Nie chodzi o otrzymanie natychmiastowych rezultatów, lecz o mo?liwo?? dotarcia do nich przez adekwatne i weryfikowalne ?rodki * Wiedza intersubiektywna a wiedza obiektywna * B??dna i poprawna prawda relatywna * Co pragniemy pozna?? * Cel naszych bada? determinuje ich dziedzin? i ustala granice wiedzy, któr? mo?na zdoby? * Czy mo?na twierdzi?, ?e Wszech?wiat opiera si? tylko i wy??cznie na tym, co materialne? * Przyk?ad metodologii kontemplacyjnej: analiza poj?cia ego * Proces wyzwalania my?li * Zgodno?? oczekiwanych celów: wewn?trzny spokój, brak przywi?zania i altruizm * O?wiecenie nie jest wyga?ni?ciem, lecz rozkwitem * Weryfikacja: przeszkody
i odchylenia * Naukowa nieufno?? wobec introspekcji * Ku neurologicznemu opisowi medytacji? * Skuteczno?? wewn?trznego do?wiadczenia i jego mocy transformacyjnej
* Psychologia, psychoanaliza a przemiana duchowa.
Rozdzia? XVII - Odbicia w zwierciadle
Obserwator a ?wiat
Do jakiego stopnia przes?dy metafizyczne wp?ywaj? na naukow? wizj?? Naukowiec, który zanurzy? si? w orientaln? kultur?, ?atwiej zakwestionuje solidno?? rzeczywisto?ci * Czy mo?na ograniczy? liczb? mo?liwych teorii mog?cych opisa?
te same dowody? Bez przyj?tej z góry opinii i z powodu braku paradygmatu naukowiec nie móg?by dokona? wyboru po?ród wielo?ci informacji, jakich dostarcza mu Natura * Darwin
i lodowiec * Rewolucje naukowe * Rzeczywisto?? buddy: pustka i wspó?zale?no?? * Niewiedza: nieadekwatno?? mi?dzy prawdziwym a pozornym sposobem bycia rzeczy * Czy naprawd? mo?liwe jest uchwycenie "rzeczywisto?ci"? * Wielka podró? ?wiat?a: od galaktyki do oka obserwatora * Wszelka obserwacja prowadzi zawsze do ?wiadomo?ci, która j?
interpretuje na swój sposób * Trzeba zada? sobie pytanie
o natur? samej ?wiadomo?ci i rzeczywisto?ci, któr? ona pojmuje * Ograniczenia realizmu naukowego * Zjawiska s? raczej "relacjami" postrzeganymi przez nasz? ?wiadomo??, ni? autonomicznymi bytami obdarzonymi immanentn? natur?
* ?wiat Idei Platona a "ukryta rzeczywisto??" d'Espagnata
* Wed?ug buddyzmu nie istniej? obiekty, które si? same okre?laj? * Obserwator i obserwowany obiekt s? na fundamentalnym poziomie nieoddzielne i wp?ywaj? na siebie tak jak dwa no?e, które si? nawzajem ostrz?.
Rozdzia? XVIII - Pi?kno tkwi w oku patrz?cego
Czy pi?kno odgrywa jak?? rol? w naukowych badaniach
i w opracowywaniu teorii, które nimi kieruj?? * Pi?kno zjawisk naturalnych a abstrakcyjne pi?kno teorii: niezb?dno??, prostota i prawdziwo?? * Wed?ug buddyzmu pi?kno odzwier-
ciedla zgodno?? z najg??bsz? natur? istoty ludzkiej * Ró?ne
poziomy pi?kna po??czone z ró?nymi stopniami spe?nienia
* O?wiecenie duchowe jako najwy?sze pi?kno * Poza
brzydot? i pi?knem.
Rozdzia? XIX - Od medytacji do dzia?ania
Czy buddyzm jest filozofi? pasywn? i defetystyczn?, zalecaj?c? odej?cie od ?wiata? Jak przerzuci? most pomi?dzy
?yciem kontemplacyjnym a ?yciem aktywnym? * Dewiza
praktykuj?cego buddysty: przekszta?ci? siebie, ?eby móc
przekszta?ca? ?wiat * "Ca?a rado?? na tym ?wiecie bierze si?
z altruistycznego serca, a wszystkie jego cierpienia z mi?o?ci do samego siebie" * Zapobieganie w?asnemu egocentryzmowi jest niezwykle skutecznym sposobem na zmniejszenie
cierpienia innych * Natychmiastowe ?rodki czy ?rodki d?ugofalowe? * Czy niestosowanie przemocy jest praktyczne?
* Jak mogliby?my pomóc innym, zanim sami poznamy
mechanizmy szcz??cia i cierpienia? * Kontempluj?cy rozwija w sobie zdolno?? pomagania innym * Si?a ?ywego przyk?adu * Buddyzm musi wzmóc swój humanitarny wysi?ek i bra? przyk?ad z oddania tych, którzy niestrudzenie wychodz? naprzeciw cierpieniu * Ku "duchowo?ci laickiej"? * Edukacja otwarta na duchowo?? i humanistyczne warto?ci * Niebezpiecze?stwo wypacze? * ?ycie kontemplacyjne powoduje powstanie
w nas g??bokiego poczucia pe?ni. Powinno ono przejawia?
si? jako inspirowanie innych i jako konkretna aktywno??
w ?wiecie.
Podsumowanie naukowca
Podsumowanie mnicha
S?owniczek terminów naukowych
S?owniczek terminów buddyjskich
Podzi?kowania
|
Matthieu Ricard & Trinh Xuan Thuan, "Niesko?czono?? w jednej d?oni" |
