|
Budda, Jozafat, Jezus
Janusz Krzy?owski
Poni?ej przedstawiamy niezwykle interesuj?cy fragment ksi??ki Janusza Krzy?owskiego W ?niegach pod Sziszapagm?, w którym mowa jest o wp?ywie biografii Buddy Siakjamuniego na powstanie chrze?cija?skiej opowie?ci o Jozafacie i Barlaamie. Poruszona tu równie? zosta?a kwestia rzekomego pobytu Jezusa w Tybecie.
|
 |
Literaturoznawcy twierdz?, ?e w europejskich kronikach Budda pojawi? si? pod imieniem Jozefat i po licznych przekszta?ceniach faktów z jego biografii pozosta?y jedynie te wa?niejsze. W efekcie za? sama posta? O?wieconego przypomina?a ?wi?tobliwego chrze?cijanina znanego z przypowie?ci Ojców Pustyni. Budda-Jozafat zyska? w europejskiej opowie?ci nauczyciela duchowego, chrze?cija?skiego pustelnika. Opowie?? staro?ytna snuta jest wokó? w?tku opuszczenia dworu królewskiego i sp?dzenia ?ycia na medytacji i nauczaniu ascezy.
Ujrza? syn on ?lepego i tr?dowatego, a spyta? musia?, co to jest? I zrozumiawszy, ?e to na tych przypada, którzy by tego nie radzi cierpieli, a i? onéj n?dzy oddali? od siebie nie mog?, frasowa? si?. Gdy za? ujrza? starego bardzo, a dowiedzia? si?, i? umrze? mia?, i pozna? jako ka?dy podlega? ?mierci musi, a czasu jej ?aden nie wie; smuci? si? dziwnie, i przesta? onej my?li o ?mierci nie móg?, mówi?c sobie: Wi?c ja umrze? mam? A co gorzej, czasu o takiej przygodzie srogiej nie wiem? I obróc? si? w proch? Któ? wtenczas wspomni na mnie, je?eli jest ?wiat inny, i ?ywot inny po ?mierci? I by? bardzo w onych my?lach strwo?ony; wszak?e ojcu nic nie oznajmni?, jedno z s?ug? onym, któremu dufa? rozmawiaj?c, lekarstwa od niego pragn??. A on mu do chrze?cijan ukazowa?, którzy takie rzeczy sami leczy? umiej? i ?mierci si? nie boj?, owszem do niej jako do wesela id?.
Za pierwsz? polsk? relacj? o Indiach mo?na uzna? sprawozdanie z poselstwa do Azji Centralnej, któr? ju? w XIII wieku przedstawi? w Rzymie franciszkanin z Wroc?awia, Benedykt Polak. By? on sekretarzem i t?umaczem j?zyków s?owia?skich w papieskiej legacji Piano del Carpina. Podró?nik ten wraz ze specjaln? ekspedycj? wyjecha? do Indii z misj? zaproponowania wielkiemu chanowi mongolskiemu pokoju ze ?wiatem chrze?cija?skim. Teofil Szembek za?, wyda? w 1628 roku ksi??k? pt. Tybet Wielkie Pa?stwo w Azyey, w której do?? obszernie zosta?a omówiona religia Tybeta?czyków. Oczywi?cie poniewa? informacje pochodzi?y od katolickich misjonarzy, uwagi o buddyzmie bardzo cz?sto s? naiwne i nieprawdziwe. Wiele jednak danych o obyczajach religijnych, wierzeniach, organizacji duchowie?stwa w Tybecie jest cenne i trafne.
?ród?o: W ?niegach pod Sziszapagm?, Janusz Krzy?owski
Opowie?? o ?yciu Buddy dotar?a do Polski w XVI wieku i dzi?ki Piotrowi Skardze, w ?ywotach ?wi?tych (1579), znamy jej najstarsze w literaturze polskiej brzmienie. Skarga z rozleg?ego wzorca ?aci?skiego zachowa? jedynie skrót. Oto krótki fragment:
Tkwi?c tu na manowcach tybeta?skiej drogi, przypominam sobie jeszcze jeden epizod z dziejów polskiego (niezbyt chlubnego) wk?adu do tutejszej i naszej religii.
Rosyjski pisarz polskiego pochodzenia Miko?aj Notowicz wyda? w 1894 roku we Francji ksi??k? pt. Nieznane ?ycie Jezusa Chrystusa. Pó?niej jej tezy rozwijane by?y w takich ksi??kach jak: Nieznane lata Jezusa czy Jezus ?y? w Indiach. Notowicz g?osi?, ?e Jezus mi?dzy trzynastym a dwudziestym dziewi?tym rokiem ?ycia mia? przebywa? w Indiach, gdzie praktykowa? hinduizm oraz buddyzm. O tym wszystkim autor mia? si? dowiedzie? ze staro?ytnego r?kopisu udost?pnionego mu w tybeta?skim klasztorze Himis przez tamtejszych lamów. Notowicz przepisa? ów manuskrypt, opatrzy? go tytu?em ?ycie ?wi?tego Issy, najlepszego w?ród synów ludzkich i wyda? jako integraln? cz??? swojej ksi??ki.
Wielu naukowców sprawdza?o pó?niej rewelacje Notowicza i okaza?o si?, ?e lamowie nic nie wiedzieli o ?adnym rosyjskim go?ciu, nigdy nie s?yszeli o ?adnej znacz?cej postaci o imieniu Issa, nie by?y te? im znane ?adne ksi?gi czy r?kopisy wymieniaj?ce imi? Issy. Kiedy za? przeczytano g?ównemu lamie fragmenty z ksi??ki Notowicza, wykrzykn?? wzburzony: „K?amstwa, k?amstwa, same k?amstwa!” i tak pozosta?y oceniane informacje autora o wybuja?ej fantazji.
Indo-Polish Cultural Commitee, Warszawa 2005.
