Metafizyczne pytania XIV Dalajlama Od wielu lat organizowane s? konferencje naukowe Mind & Life, w których uczestnicz? buddyjscy nauczyciele i filozofowie oraz zachodni naukowcy reprezentuj?cy ró?ne dziedziny wiedzy. Tematem konferencji w 1997 roku by?y zagadnienia zwi?zane z mechanik? kwantow? oraz astrofizyk?. Poni?ej publikujemy fragment wydanej niedawno w Polsce ksi??ki "Nowa fizyka i kosmologia. Rozmowy z Dalajlam?", która stanowi zapis tej konferencji. Ksi??ka zosta?a wydana przez wydawnictwo Jacek Santorski & CO, a "CyberSangha" obj??a j? swoim patronatem medialnym.

Cierpienie i rola wiedzy

Pytanie z widowni: W czasach kiedy ?y? Budda cz?sto zadawano mu pytania natury kosmologicznej, w wi?kszo?ci przypadków jednak pozostawia? je bez odpowiedzi, jako ?e nie maj? one zwi?zku z prac? z dukka, z przeszkadzaj?cymi emocjami. Dlaczego teraz, we wspó?czesnym kontek?cie, Wasza ?wi?tobliwo?? uwa?a za stosowne zadawanie takich pyta? i odpowiadanie na nie?

DALAJLAMA: Istniej? ku temu dwa powody. Po pierwsze nie wszyscy zgromadzeni tutaj ludzie s? buddystami, dlatego nie oczekujemy od nich, ?e b?d? pod??a? buddyjska ?cie?k?, ?e b?d? studiowa? buddyjskie teksty, w których napisane jest, do jakiego celu warto d??y?, a do jakiego nie.

Druga przyczyna ma szersze podstawy. Zanim obierzemy drog? i wyruszymy w stron? o?wiecenia, musimy zbada? jaka jest natura rzeczywisto?ci. Co naprawd? si? dzieje? Kosmologia jest cz??ci? tego, co si? wydarza. Powinni?my zintegrowa? najlepsz?, dost?pn? wiedz? z buddyjskim obrazem rzeczywisto?ci, nast?pnie z tego punktu wyruszy? drog? ku spe?nieniu. Kiedy rozmawiam z buddyjskimi joginami, którzy mieszkaj? w górach na odosobnieniu, to nie opowiadam im o mechanice kwantowej. Nie ma to zwi?zku z tym, co oni tam robi?. Nie musz? sobie tym zawraca? g?owy.

Z historycznego punktu widzenia nale?y pami?ta?, ?e istniej? ró?ne interpretacje faktu, ?e Budda nie odpowiada? na takie pytania. Jednym z pogl?dów jest ten, o którym wspomnia?e?: nie maj? one zwi?zku z indywidualnymi poszukiwaniami na ?cie?ce. Nagard?una natomiast w inny sposób interpretuje owe czterna?cie pyta? pozostawione bez odpowiedzi. Twierdzi, ?e ma to wielki zwi?zek z kontekstem, w którym te pytania zosta?y zadane, oraz z motywacj? i metafizycznymi za?o?eniami obecnymi w umy?le osoby, zadaj?cej Buddzie te pytania. Jedno z nich brzmia?o: Czy istnieje dusza po ?mierci? Je?eli osoba zadaj?ca pytanie wychodzi?aby z za?o?enia, ?e istnieje jaka? absolutnie rzeczywista jednostka, twierdz?ca odpowied? Buddy jedynie utwierdzi?aby t? osob? w jej reifikacji. Je?eli Budda by zaprzeczy?, pytaj?cy popad?by w nihilizm, zaprzeczy?by swojemu istnieniu. Tak wi?c odmowa udzielenia odpowiedzi na pytania mia?a zwi?zek raczej ze sposobem, w jaki zosta?y zadane i z koncepcjami, które si? za nimi kry?y.