![]() "Czarownice i dakinie" mo?na naby? na stronie Wydawnictwa A |
Buddyzm w?druje na Zachód
John Myrdhin Reynolds
John Myrdhin Reynolds odby? studia z historii religii, antropologii, arabistyki, sanskrytu, j?zyka tybeta?skiego oraz buddologii na Uniwersytetach Columbia, Berkeley oraz na Uniwersytecie Waszyngtona w Seattle. Doktoryzowa? si? z filozofii buddyjskiej u profesora Edwarda Conze, znanego na ca?ym ?wiecie uczonego specjalizuj?cego si? w buddyjskiej literaturze prad?niaparamity. Reynolds jest autorem kilku wysoce cenionych ksi??ek z zakresu buddyzmu.
|
Gdy buddyzm dotar? na drawidyjskie Po?udnie, zasymilowa? kult Wielkiej Bogini, który tutaj si? dobrze rozwija?. Ka?da wie? w po?udniowych Indiach mia?a swoj? lokaln? form? Bogini, zwan? Amma, ale wszystkie one stanowi?y jedynie lokalne aspekty jednej Wielkiej Bogini (...) Doskona?o?? M?dro?ci, Prad?niaparamita, zosta?a wyra?nie uto?samiona z pierwotn? ogólnoindyjsk? Wielk? Bogini?. Doskona?o?? M?dro?ci uznano w pismach za Matk? Wszystkich Buddów trzech czasów, przesz?o?ci, tera?niejszo?ci i przysz?o?ci. Budda sta? si? Budd? tylko dzi?ki Doskona?o?ci M?dro?ci. W ten sposób Nagard?una i jego zwolennicy przywrócili i po?o?yli nacisk na ?e?sk? stron? o?wie?cenia Buddy, któr? jest m?dro??. Na Zachodzie w tych czasach, w judaizmie mistycznym i gnostycyzmie, Hochmah, czyli Sophia, ?wi?ta m?dro?? Boga, zosta?a wyniesiona do statusu wiecznej partnerki Boga.
Ale buddyzm równie szybko rozprzestrzenia? si? na pó?nocny zachód — do Kaszmiru i dalej do dzisiejszego Pakistanu i Afganistanu. Tutaj ludno?? mówi?ca j?zykiem greckim i ira?skim w krótkim czasie zacz??a go wyznawa?. To w?a?nie greccy buddy?ci nadali prawdziwego impetu buddyjskiej sztuce, stwarzaj?c pierwsze przestrzenne wizerunki Buddy, bazuj?c na formie greckiego boga Apolla, z którym uto?samiali Budd?. Ten styl grecko-buddyjskiej sztuki sta? si? znany jako sztuka Gandhary, poniewa? w tamtych czasach królestwo to by?o rz?dzone przez Greków.
W tym samym regionie ira?skie poga?stwo zosta?o szybko zasymilowane przez buddyzm mahajany, a ira?skie bóstwa sta?y si? buddami i bodhisattwami w panteonie mahajany. Ahura Mazda (wedyjski Waruna), najwy?szy bóg zaratustryzmu sta? si? Amitab?, Budd? Niesko?czonego ?wiat?a, który zamieszkuje w niebia?skim raju Sukhawati na Wschodzie. Mitra, ira?ski bóg zbawca, zosta? Maitrej?, przysz?ym budd? i zbawc? ludzko?ci. Podobie?stwa z chrze?cija?stwem s? tu oczywiste. Wed?ug zaratustria?skiej teologii, przysz?y zbawca, zwany Szoszjant narodzi si? z dziewicy, gdy nast?pi koniunkcja Jowisza i Saturna i b?dzie poszukiwany przez trzech m?drców ze Wschodu. ?w. ?ukasz wykorzysta? t? przepowiedni? w swojej Ewangelii. S?oneczny i ?wietlisty symbolizm jest wyra?nie zwi?zany z pismami mahajany, powsta?ymi pod wp?ywem religii ira?skiej.
Istnieje tak?e wyra?ny zwi?zek buddyzmu mahajany ze wschodnio?ródziemnomorskim gnostycyzmem. W czasach Chrystusa i jeszcze przez nast?pne dwa stulecia istnia?a dobrze rozwijaj?ca si? kolonia indyjskich buddystów w Aleksandrii w Egipcie. Chrze?cija?ski nauczyciel Klemens z Aleksandrii z II wieku, mówi o wspó?czesnych mu Hindusach ?yj?cych w Aleksandrii, ?e czcz? oni boga Budd?.
W I wieku n.e. neopitagorejski filozof Apolonios z Tyany, podró?owa? do Indii aby studiowa? u braminów i buddyjskich nauczycieli. W nast?pnym stuleciu Amonios Sakkas otworzy? w Aleksandrii szko??, w której naucza? nauk plato?skich, pozostaj?cych pod wp?ywem filozofii buddyjskiej. Plotyn, za?o?yciel neoplatonizmu, by? jego studentem, podobnie jak i Orygenes, chrze?cija?ski filozof, nast?pca Klemensa z Aleksandrii, jako g?owa katechumenalnej chrze?cija?skiej szko?y w Aleksandrii. Nieco pó?niej ira?ski w?adca Szapur I (241-272 r. n.e.), który pokona? i wzi?? do niewoli rzymskiego cesarza Waleriana, wspomina, ?e ca?a wschodnia 1/3 cz??? jego sasanidzkiego imperium wyznaje buddyzm. Pod rz?dami Szapura ira?ski mistyk i religijny nauczyciel Mani, za?o?yciel manicheizmu, b?d?cego konkurencj? dla chrze?cija?stwa, podró?owa? do Sindh w Indiach, ?eby studiowa? tam u buddystów. Swoj? religijn? spo?eczno?? utworzy?, wzoruj?c si? cz??ciowo na buddyjskiej sandze, spo?eczno?ci klasztornej. Tak wi?c istnieje wiele dowodów buddyjskich kontaktów z Zachodem na pocz?tku ery chrze?cija?skiej.
W Pakistanie, Afganistanie i w Azji Centralnej buddyzm mahajany zosta? zniszczony przez wojuj?cy islam i imperialistyczny monoteizm z Zachodu, gdy Arabowie najechali imperium Sassanidów w VII wieku. Mnisi zostali zamordowani, ksi?gi spalone, a klasztory ca?kowicie zniszczone. Ale nawet dzi? mo?na wsz?dzie w Azji Centralnej znale?? ruiny klasztorów buddyjskich. Tak?e wiele buddyjskich idei przenikn??o do mniej ortodoksyjnych od?amów islamu, takich jak sufizm i izmailizm, co wida? na przyk?adzie pism Bajazyda i Suhrawardiego. Jest tak?e prawdopodobne, ?e wiele elementów ira?skiego buddyzmu przetrwa?o w odleg?ym Tybecie, w?ród przedbuddyjskich Bonpo, którzy kraj Buddy umiejscawiali nie na po?udniu w Indiach, ale na Zachodzie w Tazig w Azji Centralnej. By?by to dzisiejszy Tad?ykistan i Uzbekistan.
W XII wieku buddyzm zosta? zniszczony w pó?nocnych Indiach przez siej?ce zniszczenie armie muzu?ma?skie, które wymordowa?y nieuzbrojonych mnichów i zburzy?y klasztory. Podobnie jak imperialistyczne chrze?cija?stwo, islam nie toleruje istnienia innych religii czy duchowych ?cie?ek. A buddyzm w tamtych czasach pope?ni? taktyczny b??d, koncentruj?c intelektualn? elit? w wielkich klasztornych uniwersytetach, które stanowi?y ?atwy cel dla muzu?ma?skich naje?d?ców. W przeciwie?stwie do buddystów, brami?scy kap?ani i d?inijscy asceci nie rzucali si? w oczy, ?yj?c po?ród wie?niaków, i w ten sposób zostali przeoczeni przez muzu?ma?skich fanatyków. Dzi?ki temu przetrwali w Indiach do
dzi?, podczas gdy buddyzm ca?kowicie znikn?? ze swojej ojczyzny. Jednak?e wspó?cze?nie, w XX wieku, nast?pi?o odrodzenie buddyzmu w Indiach, szczególnie w?ród pozakastowych grup Harid?an. Pewien wp?yw na to wywar?a obecno?? wielkiej liczby tybeta?skich uchod?ców w Indiach.
|
?ród?o: "Czarownice i dakinie. Tantra na Wschodzie i Zachodzie", John Myrdhin Reynolds. |





