List otwarty Naukowego Koła Orientalistyki UO
w sprawie artykułów w bydgoskiej Gazecie Wyborczej

Kiedy 2 marca 2007 czytałem na portalu gazeta.pl o unijnych wybrykach pana Giertycha cieszyłem się, że w Polsce są jeszcze media reprezentujące zdrowy dystans do światopoglądu, który zdominował ostatnio polskie elity polityczne. Jednak po lekturze artykułów autorstwa Aleksandry Lewińskiej i Jacka Kowalskiego pod tytułem 'Buddyści' rekrutują w szkołach oraz Kurator Adamska: Grupy religijne więcej do szkół nie wejdą! w bydgoskim dodatku Gazety Wyborczej poważnie zacząłem martwić się również o kondycję czwartej władzy w kraju.

Jako przewodniczący Naukowego Koła Orientalistyki przy Uniwersytecie Opolskim miałem zaszczyt wielokrotnie organizować Dni Kultury Tybetańskiej, dyskusje podczas Festiwalu Nauki oraz wykłady otwarte poświęcone buddyzmowi. Podczas tej pracy spotkałem się zarówno z licznymi przedstawicielami Związku Buddyjskiego Karma Kagyu, jak i dziennikarzami Gazety Wyborczej, z którymi współpraca układała się bardzo dobrze i w klimacie wzajemnego zrozumienia, o czym świadczą liczne artykuły z opolskiego dodatku Gazety. Niestety dziennikarzom oraz redakcji bydgoskiej Gazety zabrakło tak kunsztu jak i rzetelności dziennikarskiej, o czym przekonać się można niestety już w pierwszym zdaniu pierwszego, niesławnego artykułu.

Nazwanie zarejestrowanego w MSWiA od 1984 roku związku wyznaniowego "niebezpiecznym" już w podtytule daje posmak nierzetelności i pomówień, którymi autorzy tekstu będą szafować do końca artykułu. W żadnym z tekstów nie podają jacy to "fachowcy" rzekomo tak uważają, możliwe, iż mają na myśli treści zawarte w publikacji "Sekty. Ekspansja Zła" wydawnictwa Ad Astra, które również oskarżało buddystów o molestowanie seksualne i uzależnienie psychiczne, w wyniku czego w 1998 roku sąd nałożył na tę inicjatywę wydawniczą grzywnę i nakazał zniszczenie wszystkich egzemplarzy książki.

Technicznie rzecz biorąc określenie szkoły Karma Kagyu buddyzmu tybetańskiego mianem "sekty" nie jest co prawda błędem, ale tylko pod warunkiem, że Kościół Katolicki również określilibyśmy w ten sam sposób, ponieważ jest oddzielną częścią (łac. sectio) chrześcijaństwa. Karma Kagyu jest jedną z czterech głównych (tzw. wielkich) szkół buddyjskich w Tybecie, jej główne nauki w XI wieku sprowadził do Tybetu słynny Marpa Tłumacz z Indii, gdzie do tej pory kultywowano myśl filozoficzną historycznego Buddy Siakjamuniego. Od lat siedemdziesiątych na życzenie zwierzchnika tej szkoły J.Ś XVI Gjalła Karmapy, na Zachodzie we współczesny, jednak wierny źródłom sposób przekazuje ją lama Ole Nydahl, który do tej pory założył ponad 500 ośrodków medytacyjnych na świecie. Praktykowany jest w nich żywy i bliski życiu buddyzm, o czym świadczą zarówno najwyżsi lamowie szkoły Karma Kagyu, np. Szamar Rinpocze, tradycyjnie drugi lama w hierarchii szkoły Kagyu jak i współczesne autorytety naukowe, np. prof. B. Scherer z International Institute for Asian and Tibetan Studies, którego w ubiegłym roku mieliśmy zaszczyt gościć podczas Dni Tybetu na Uniwersytecie Opolskim.

Co moĹźe zdziwić wielu laikĂłw, kolejną nierzetelnością dziennikarską jest powoływanie się w obu artykułach na autorytet J.Ś. Dalajlamy, czy funkcjonującej pod jego patronatem Polskiej Unii Buddyjskiej. Pomijając zaĹźyłą znajomość lamy Olego Nydahla z Dalajlamą oraz z całym szacunkiem naleĹźnym dla aktywności przywĂłdcy Tybetańskiego rządu na uchodĹşstwie i szkoły Gelug buddyzmu Tybetańskiego, naleĹźy podkreślić, Ĺźe wszystkich pięć tradycji religijnych Tybetu – buddyjskie Sakja, Ningma, Gelug i Kagyu oraz szamański Bon - od zawsze funkcjonowały w sposĂłb niezaleĹźny od siebie. Niestety historia Tybetu nie jest sielanką, a lektura Niebieskich Annałów dobitnie pokazuje, jak bardzo krwawe i zawiłe mogły być starcia lokalnych wataĹźkĂłw popierających danych lamĂłw i szkoły. Powstanie Polskiej Unii Buddyjskiej z inicjatywy uczniĂłw rinpocze kolaborujących z komunistycznymi władzami Chin - w tym wspomnianego w drugim tekście Waldemara Zycha vel "lamy Rinczena", ktĂłry kompromituje się zarzucając buddystom Kagyu brak kontaktu z tybetańskimi nauczycielami - jest w pewnym stopniu kontynuacją starych sporĂłw, o czym świadczy chociaĹźby fakt, Ĺźe akurat dwie największe organizacje zrzeszające buddystĂłw tybetańskich w Polsce - Karma Kagyu oraz związek Garuda – do niej nie należą.

Dziennikarze Gazety Aleksandra Lewińska i Jacek Kowalski wydają się być teĹź przeraĹźeni słowami o. Franca, ktĂłrego bulwersuje "permisywizm seksualny" rzekomo praktykowany przez buddystĂłw. Polemizowanie z tak niskimi argumentami wydaje mi się niepowaĹźne, najcelniej skwitował je chyba jeden z czytelnikĂłw portalu gazeta.pl, ktĂłry napisał: "19 lat i nieskrępowany seks z kaĹźdym – bardzo mi odpowiadają, gdzie zapisy i czy trzeba płacić?". Niestety obawiam się, Ĺźe zainspirowany tekstem z Gazety czytelnik gorzko rozczaruje się, jeśli zdecyduje się kiedyś odwiedzić bydgoski, czy ktĂłrykolwiek inny ośrodek Diamentowej Drogi...

Najbardziej jednak poruszyła mnie ksenofobiczna aluzja, ktĂłrą autorzy tekstu skierowali do odwaĹźnych nauczycieli i dyrektorĂłw szkół: Jeśli odwaĹźysz się zorganizować coś nie po myśli o. Franca i jemu podobnych, my napiętnujemy cię w mediach. Przyzwyczaiłem się do podobnych rewelacji w Radiu Maryja czy Naszym Dzienniku, jednak nie spodziewałbym się nigdy czegoś takiego po Gazecie Wyborczej. Ponad połowa mieszkańcĂłw Ziemi zamieszkuje kraje Orientu, natomiast w podręcznikach szkolnych ze świecą szukać rzetelnych, czyli nie pisanych przez chrześcijańskich misjonarzy wiadomości na temat tych niesłychanie interesujących i głębokich kultur. Szkoła jest właśnie miejscem, gdzie przyszli obywatele powinni otrzymać obiektywne, pochodzące ze ĹşrĂłdła informacje na temat otaczającego ich świata. Straszenie przed wszystkim tym co „obce” zamiast konstruktywnego dialogu nie wróşy wzajemnego zrozumienia się kultur w przyszłości. Komu słuĹźyć będzie sprzeczne z konstytucyjną gwarancją wolności wyznania oraz Europejską Konwencją Praw Człowieka zalecenie kuratora, Ĺźeby nie wpuszczać do szkół "innych" grup religijnych, poniewaĹź jak rozumiem nie dotyczy ono Kościoła Katolickiego? Na pewno nie uczniom i ich potrzebie poznania świata własnymi oczami.

Gazeta Wyborcza prezentowała zawsze wyważony i rzetelny pogląd na świat i nie rozumiem, skąd tak nagła zmiana w stronę zaściankowości i terroru status quo?

Oczywiście dziennikarz ma prawo do własnego zdania. Jeśli jednak o czymś pisze powinien wykazać się przynajmniej minimalną wiedzą w danym temacie. Przy redakcji tak duĹźej gazety oczywiście zdarzają się nieszczęśliwe wypadki. Jednak w dobrym stylu, zgodnym tak z judeochrześcijańską jak i buddyjską etyką jest wĂłwczas złoĹźenie publicznych przeprosin i zadośćuczynienie szkody, ktĂłrą się – mam nadzieję nieświadomie – wyrządziło.

Z powaĹźaniem,

Grzegorz Kuśnierz
Naukowe Koło Orientalistyki
przy Instytucie Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Opolskiego

Dyskryminacja buddystów w Polsce - zobacz więcej