Autorka praktykuje buddyzm od połowy lat 80-tych XX wieku. Pod kierunkiem Gendyna Rinpocze ukończyła we Francji dwa trzyletnie odosobnienia. Jest tłumaczkÄ tybetańskich tekstĂłw buddyjskich, autorkÄ publikacji na temat buddyzmu. Jest nauczycielkÄ w ośrodkach Bodhi Path działajÄ cych pod opiekÄ Szamara Rinpocze oraz uczennicÄ Szieraba Gjaltsena Rinpocze.

Trinlej Tulku, urodził się we Francji, jego matka jest Amerykanką, a ojciec Francuzem. W wieku dwóch lat został rozpoznany jako wcielenie tybetańskiego lamy, dzięki temu dorastał w towarzystwie najbardziej znamienitych mistrzów buddyzmu tybetańskiego. Czego ten zachodni tulku może nas nauczyć o nas samych?

Burgundia, Francja, lato 1984

Uczniowie z całego świata gromadzą się, aby otrzymać inicjację Kalaczakry od Kalu Rinpocze, jednego z najbardziej wpływowych mistrzów buddyzmu tybetańskiego XX wieku. W sali ceremionialnej słychać gwar przygotowań, w powietrzu czuć powagę i nabożność. Nagle trzaskają drzwi i spojrzenia wszystkiech kierują się na tego, kto odważył się zakłócić magiczną atmosferę.

Jasnowłosy chłopiec i jego czarnooki towarzysz przebiegają przez salę, śmiejąc się i przekomarzając po tybetańsku. Za nimi drepcze starszy mnich próbując ich uciszyć. Ktoś obok informuje mnie, że ten dziewięcioletni blondasek jest wcieleniem Trinleja Tulku Rinpocze i wszędzie towarzyszy Kalu Rinpocze. Po czym żartobliwie dodaje, że chłopiec wydaje się być wcielonym demonem, na jakiego też wygląda.

Parę dni później odbywa się inicjacja Kalaczakry, podczas której obecny jest również Trinlej Tulku. Odziany w tradycyjne mnisie szaty, siedzi obok Kalu Rinpocze i recytuje mantry wraz z innymi. Nie wierci się, nie rozprasza, jest poważny i sprawia wrażenie jakby czuł się, jak u siebie w domu.

Dordogne, Francja, wiosna 2004

Trzy śliczne Francuzki chodzą wokół stupy i rozmawiają o swoim nauczycielu Dharmy:
– Czy to prawda, Ĺźe nawet zawiłe idee potrafi przedstawić w prosty sposĂłb? - pyta pierwsza
– Owszem. Ale jak tu się skoncentrować na filozofii, skoro on jest tak bardzo przystojny? - odpowiada druga.
– Opanuj się i słuchaj nauk – napomina ze śmiechem trzecia – moĹźe się czegoś nauczysz.

29-letni Trinej Tulku wyjaśnia podstawy buddyzmu stu pięćdzisięciu uczniom. Siedzi na podwyĹźszeniu w duĹźym namiocie, ma na sobie modny, sportowy ubiĂłr, włosy stylowo przycięte. DuĹźo gestykuluje, uśmiecha się, ma przyjazne podejście do słuchaczy i chociaĹź płynnie mĂłwi zarĂłwno po francusku, jak i po angielsku, czasem wymsknie mu się jakieś dziwne obce słówko, co sugeruje, Ĺźe Ĺźaden z tych dwĂłch językĂłw nie jest jego językiem „ojczystym”.

Matka Trinleja Tulku będąc w ciąży, była głęboko przekonana, że nosi w sobie buddyjskiego nauczyciela, chociaż sama nie była jeszcze wtedy buddystką. Anne (na prośbę Trinleja Tulku podaję tylko imiona rodziców), była wolnym duchem, dzieckiem przełomu lat 60-tych i 70-tych. W szkole uczyła się o filozofii Wschodu, i w ten sposób zafascynował ją buddyzm. Ojciec Trinleja był członkiem francuskiego parlamentu, wiedział co nieco na temat głównych założeń buddyzmu, interesował się tą religią. Na kilka dni przed narodzinami syna, Jean-Louis przebywał w hotelu w Paryżu i zobaczył tam informacje wskazujące, że na niższej kondygnacji XVI Karmapa, zwierzchnik szkoły karma kagju poprowadzi tego dnia ceremonię Czarnej Korony. Tradycja głosi, że ktokolwiek widzi Karmapę w Czarnej Koronie, otrzymuje wielkie błogosławieństwo i niechybnie osiągnie oświecenie. Zaintrygowany Jean-Louis udał się tam i wszedł do sali, gdzie właśnie zaczynała się ceremonia. Po jej zakończeniu przyjął Schronienie i wyszedł z sali głęboko poruszony, pragnąc dowiedzieć się o buddyzmie jeszcze więcej.

Kiedy urodziło się dziecko, młodzi rodzicie nazwali go imieniem Ananda, jakie nosił kuzyn Buddy. Rok później cała trójka pojechała do Indii, licząc na spotkanie z XVI Karmapą, choć nie do końca wiedzieli gdzie mogą go znaleźć. Najpierw pojechali do Dardżylingu i tam dowiedzieli się, że Karmapa przebywa obecnie w Nepalu, lecz nieopodal mieszka Kalu Rinpocze, wielki mistrz linii szangpa. Rodzina pojechała zatem zobaczyć się z tym mistrzem. Anne przyjęła Schronienie od Kalu Rinpoczu i poprosiła aby lama udzielił również Schronienia małemu Anandzie. Rinpocze jednak odmówił, twierdząc, że to nie on powinien dawać chłopcu Schronienie. Rodzice wyszli bardzo zdumieni tym faktem i wkrótce udali się do Nepalu, aby spotkać się tam z Karmapą. Gdy dotarli na miejsce, Ananda, mający wtedy zaledwie 14 miesięcy, pobiegł do Karmapy i wskoczył mu na kolana. Karmapa powiedział, że natychmiast udzieli chłopcu Schronienia i tak też uczynił. Ananda otrzymał wówczas nowe imię: Trinlej.

– W pewien sposĂłb intuicyjnie wiedziałem, co Karmapa do mnie mĂłwi – wspomina Trinlej – buddyjskie koncepcje były całkowicie klarowne dla dziecka, jakim wtedy byłem i bardzo chciałem je odkrywać. Miałem zaufanie do nauk Buddy i pragnąłem dążyć do oświecenia. Ponadto, zaczęły ukazywać się tendencje z moich poprzednich wcieleń i bardzo zapragnąłem zamieszkać w klasztorze.

Trinlej Tulku Rinpocze razem z rodzicami i ulubioną butelką ;)

Rodzice wynajęli dom w Nepalu i cała rodzina często tam przyjeĹźdĹźała. Trinlej zawsze chciał oglądać okoliczne stupy i świątynie, wielokrotnie przebywał sam z mnichami. Jego matka wspomina, Ĺźe juĹź wtedy rozpoznawał ludzi, ktĂłrych nigdy wcześniej nie widział i doświadczał wspomnień z poprzednich wcieleń. Kiedy skończył dwa lata, zdecydował, Ĺźe ma juĹź dość Ĺźycia z rodzicami. Spakował swą małą dziecięcą walizeczkę i uciekł za bramę, jego matka widząc to krzyknęła za nim, inni ludzie podbiegli i złapali chłopca, a on wyrywał się wołając: „Zostawcie mnie, chcę odejść!”.

WkrĂłtce po tym zdarzeniu, Karmapa oficjalnie rozpoznał chłopca jako wcielenie – tulku, przedwcześnie zmarłego Kacziaba Rinpocze, mistrza karma kagju z zachodniej części Tybetu. Przed śmiercią napisał on wiersz, w ktĂłrym mĂłwił, iĹź odrodzi się na Zachodzie. Kacziab Rinpocze był mocno związany z Kalu Rinpocze, więc kiedy Trinlej w końcu wymĂłgł na rodzicach zgodę na Ĺźycie w klasztorze, Kalu Rinpocze wział go pod swoje skrzydła. Wczesne dzieciństwo spędzał częściowo z rodzicami, a częściowo z Kalu Rinpocze. Około czwartego lub piątego roku Ĺźycia zaczął coraz częściej podróşować z Kalu Rinpocze, a rodzicĂłw widywał juĹź rzadko.

Anne, jego matka, wspomina, Ĺźe kiedy jej syn był małym chłopcem, Trinlej często i bardzo przekonująco mĂłwił o swoich poprzednich wcieleniach. Wierzyła mu. Gdy został rozpoznany jako tulku, stało się jasne, Ĺźe będzie potrzebować specjalnego trybu edukacji, aby w pełni wykorzystać swĂłj potencjał. Ich decyzja o powierzeniu dziecka Kalu Rinpocze była dla niektĂłrych szokująca - „Jak moĹźesz to robić własnemu dziecku?” pytano, jednak Anne i Jean-Louis byli przekonani, Ĺźe wychowanie pod okiem Kalu Rinpocze, wraz z innymi mnichami, jest najlepszą formą nauki, jaką malec mĂłgłby otrzymać.

„Dorastałam w dość ekskluzywnym środowisku” - mĂłwi Anne - „WśrĂłd milionerĂłw, snobĂłw, gwiazd rocka, politykĂłw. Nikt z tych ludzi nie był do końca szczęśliwy. To tybetańscy lamowie posiadali klucz do prawdziwego szczęścia. Dzięki nim, moje dziecko mogło się nauczyć tego, do czego ludzie dochodzą przez całe Ĺźycie, a i tak doświadczają zaledwie cienia tego poczucia sensu. Szkoda, Ĺźe mnie rĂłwnieĹź nie oddano jakiemuś rinpocze na wychowanie, kiedy miałam trzy lata!”

Przebywając w Indiach, Trinlej Tulku mieszkał z Kalu Rinpocze w jego klasztorze, Sandrup Tarjay Choling w Sonadzie nieopodal Dardżylingu, a Anne zatrzymywała się w pobliżu i praktycznie każdego dnia widywała się z synem. Powiedziała mi, że gdyby tylko poczuła, że coś jest nie tak, to niezwłocznie zabrałaby stamtąd swoje dziecko.

Pod okiem Kalu Rinpocze, Trinlej otrzymał tradycyjny trening, jaki przechodzi kaĹźdy tulku, miał wielu nauczycieli i przeszedł przez dość surową mnisią dyscyplinę. Wychowując się w otoczeniu dorosłych, przyznaje, Ĺźe czuł się jak mały książę: „Nawet kiedy trochę napsociłem, to i tak kaĹźdy był dla mnie niezwykle uprzejmy.” MĂłwi, Ĺźe od czasu do czasu bawił się teĹź z innymi dziećmi, ale nie zawsze rozumiał o co im chodzi. Nie czuł się odcięty od świata rĂłwieśnikĂłw, po prostu wolał skupić się na nauce buddyzmu i duchowej praktyce.

Trinlej towarzyszył Kalu Rinpocze podczas obrzędów i w czasie podróży. Życie w drodze diametralnie różniło się od trybu życia, które prowadził w Indiach. Tam spał na twardym materacu, mył się w zimnej wodzie i jadł proste jedzenie. Podczas podróży po południowo-wschodniej Azji, Stanach Zjednoczonych czy Europie, chodził na bankiety, ceremonie, odwiedzał krewnych. Uczył się jak być społecznym kameleonem, jak akceptować i przyzwyczajać się do różnorakich sytuacji. Przez cały ten czas Kalu Rinpocze był dla niego niezmiernie miły i pomagł mu w rozważaniach nad życiem i śmiercią. Taka sytuacja była dla niego doskonała.

„Moje dzieciństwo róşniło się od tego czego doświadczały zachodnie dzieci. One dorastały tylko w jednej kulturze. Gdybym był na ich miejscu, byłbym nieszczęśliwy. Czułbym się zagubiony.”

Gdy Trinej skończył 10 lat, dołączył do innych tulku w DardĹźylingu, gdzie działała roczna szkoła, a potem wysłano go do ośrodka buddyjskiego we francuskich Alpach. Tam kontunuwał naukę pod okiem wielce powaĹźanego Lamy Teunsanga, ktĂłry pochodził ze Wschodniego Tybetu. Trinlej opisuje go jako „surowego lecz spawiedliwgo.” OprĂłcz ścisłej nauki Dharmy, pobierał rĂłwnieĹź lekcje francuskiego i angielskiego, otrzymał teĹź wykształcenie zgodne z zachodnimi normami edukacji. Zdobył francuski dyplom ukończenia szkoły średniej, mimo iĹź nigdy nie chodził do szkoły. Trafił rĂłwnieĹź na strony francuskich gazet, gdy jako pierwszy uczeń w historii Francji zaĹźyczył sobie zdawać tybetański jako drugi język.

Odkąd Trinlej pamięta, jego największym Ĺźyczeniem było zgłębianie Dharmy, ale interesowała go teĹź zachodnia nauka i filozofia. Myślał o sobie jako o pomoście łączącym dwa światy – WschĂłd i ZachĂłd.

Po zdobyciu matury, Trinlej nadal szkolił się u tybetańskich mistrzĂłw, ale zapisał się rĂłwnieĹź na uniwersytet we Francji. Wciąż Ĺźywi głębokie powaĹźanie dla klasycznych filozofĂłw greckich, takich jak Platon czy Arystoteles. „Mają wiele wspĂłlnego z wielkimi uczonymi Azji – więcej, niĹź się początkowo wydaje. Stawiają te same pytania – kim jesteśmy? Co uwaĹźamy za rzeczywiste? Czym jest umysł? Jak Ĺźyć? Jak umierać? Co się dzieje po śmierci? Wszystkie szkoły filozoficzne wykorzystują intelekt, logikę i uĹźywają skomplikowanych formuł, lecz wnioski do jakich dochodzą mogą być krańcowo odmienne. Istnieje pewna wspĂłlna płaszczyzna, lecz buddyzm zawiera szczegĂłlne, wyjątkowe nauki, takie jak na przykład doktryna pustości.”

Obecnie, trzydziestoletni Trinlej Tulku Rinpocze mieszka w północnej części Paryża. Przez część roku bierze udział w konferencjach, naucza i prowadzi odosobnienia w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji. Większą część pozostałego czasu przeznacza na praktykę, naukę i projekty naukowe. Wolny czas spędza w operze, kinie lub śmigając po Paryżu na swym staromodnym rowerze.

Trinlej Tulku Rinpocze razem z lamą Teunsangiem i lamą Ole Nydahlem podczas uroczystości Kagju Monlam w Bodhgaja w roku 2012.

Widać, że doskonale odnajduje się wśród Tybetańczyków. Ludzie zwracają się do niego oficjalnie, z szacunkiem, zawsze czeka na niego honorowe miejsce. To wynika z jego szczególnego statusu tulku. Również wielu jego francukich rówieśników zwraca się do niego w liczbie mnogiej per "wy". Jest niezwykle uprzejmy i wpółczujący, czasem nawet aż tak poważny, że nie złapie dowcipu.

Widać, że jest nauczycielem z pasją, ma talent do wyjaśniania zawiłych filozoficznych pojęć prostym językiem, a gdy dodamy do tego jego szczery entuzjazm, odzwierciedlający dość szczególne pochodzenie, okazuje się, że jego nauki są całkowicie zrozumiałe zarówno dla filozofów jak i dla zwykłych uczniów.

Trinej uwaĹźa, Ĺźe ludzie Zachodu tak bardzo fascynują się buddyzmem, poniewaĹź ten system nie wymaga od nich natychmiastowej wiary, lecz raczej skłania do refleksji, prowadzi do rozwoju opartego na doświadczeniu. Jest przekonany, Ĺźe nowoczesna nauka i filozofia są wysoce kompatybilne z buddyzmem: „Na przykład fizyka kwantowa - analiza cząstek elementarnych doprowadziła do takich wnioskĂłw o naturze rzeczywistości, do jakich doszedł Budda 2500 lat temu – nikt nie moĹźe potwierdzić, Ĺźe rzeczywistość jest obiektywna i istnieje samoistnie, niezaleĹźnie od postrzegającego.".

Dodaje rĂłwnieĹź: „Ludziom na Zachodzie bardzo łatwo przychodzi zrozumienie buddyzmu, odniesienie się do nauk, ale muszą się nauczyć jak być buddystami. Zwykle bardzo szybko przyswajają wiele informacji, lecz trzeba im pokazać jak właściwie wykorzystać je w praktyce. Przykładowo, rozumieją dlaczego miłość i współczucie są pozytywnymi wartościami, ale nie do końca wiedzą jak je zastosować na codzień. Oczywiście nie oznacza to, Ĺźe nagle trzeba stać się Tybetańczykiem, zmienić obyczaje i przyjąć jakieś tybetanskie imię. Dla wielu ludzi jest to troche mylące. Nauki Buddy nie są przeznaczone tylko dla jednego kręgu kulturowego. Gdy przyjrzymy się historii, zauwaĹźymy, Ĺźe buddyści juĹź wcześniej zaadoptowywali się do róşnych, odmiennych kultur: Indii, Chin, Afganistanu czy Indonezji. Problemy jakie nas spotykają są takie same dla kaĹźdego, niewaĹźne jaki prowadzimy styl Ĺźycia i jakie mamy obywatelstwo. Na kaĹźdego z nas czyha przemijanie i śmierć. Negatywne emocje i pomieszanie dotykają kaĹźdego człowieka, przysparzając coraz więcej problemĂłw jemu oraz światu. Nie ma więc znaczenia czy pochodzisz z Tybetu, Kanady, Nigerii, czy z jakiegoś innego kraju.”.

KaĹźdy z nas musi radzić sobie z tymi samymi zasłonami, lecz mĂłwi się, Ĺźe system tulku jest drogą na skrĂłty. Według Trinleja tulku to ktoś, „kto odrodził się tak jak inni, lecz odrodzenie tulku nie jest aĹź tak bardzo uwarunkowane samsarą. To znaczy, Ĺźe tulku nie musi zaczynać gry od pola Start.”

Po śmierci, duchowa dojrzałość tulku pozwala mu (lub jej, lecz kobiety tulku spotyka się jeszcze dość rzadko) wybrać nowe naczynie-ciało, dzięki któremu będzie mógł nadal pomagać innym. Tradycja tulku została zapoczątkowana przez Karmapę, zwierzchnika szkoły karma kagju. Pierwszy Karmapa, wielce urzeczywistniony mistrz Dysum Czienpa (1110-1193) przepowiedział swoje ponowne narodziny jako drugi Karmapa, Karma Pakszi (1204-1283), który został pierwszym formalnie rozpoznanym tulku. Dlatego też linia Karmapów jest najstarszą zinstytucjonalizowaną, nieprzerwaną linią odradzających się mistrzów buddyjskich. Dla porównania, linia Dalajlamów, zaczęła się ok. 300 lat później, wraz z drugim Dalajlamą, Gendynem Gjatso.

Istnieją róşne czynniki, dzięki ktĂłrym rozpoznaje się tulku. Mogą to być pisemne instrukcje pozostawione przez poprzednią inkarnację, wizje innego oświeconego mistrza i oczywiście osławiony test „wybierz przedmiot, ktĂłrego uĹźywał poprzednik.” Zwykle tego testu uĹźywa się przy rozpoznawaniu najwaĹźniejszych mistrzĂłw, lecz często zdarza się, Ĺźe asystenci zmarłych lamĂłw poddają wybrane dzieci temu testowi za zamkniętymi drzwiami, Ĺźeby mieć pewność co do trafności wyboru tulku.

Tulku często juĹź w bardzo młodym wieku oznajmia swemu otoczeniu, ktĂłrego lamy jest wcieleniem. Cały system stał się jednak dość kontrowersyjny, nawet wśrĂłd tych, ktĂłrzy nie wątpli w zasadność takich odrodzeń, poniewaĹź pozwala on na margines błędu. Istnieje w nim luka, ktĂłra umoĹźliwia polityczne manipulacje. Szacowny mistrz Dziamgon Kongtrul Wielki (1813-1899) napisał w swej autobiografii, Ĺźe został rozpoznany jako tulku, aby „łowcy głów” z innych klasztorĂłw nie porwali go z klasztoru Palpung.

Trinlej Tulku Rinpocze wyjaśnia, Ĺźe istnieje kilka róşnych kategorii tulku, są to: emanacje wielkich bodhisatwĂłw, ktĂłrzy decydują się przybrać ludzką formę – tak jak Karmapowie, inkarnacje mistrzĂłw o róşnych stopniach urzeczywistnienia lub zwyczajni ludzie, ktĂłrzy mają, lub nie mają, duchowego potencjału, lecz zostali "rozpoznani" ze względĂłw politycznych. Trinlej uwaĹźa, Ĺźe jeśli chodzi o przekaz Dharmy, system tulku jest zbędny. Inne szkoły świetnie sobie bez niego radzą i wielu mistrzĂłw tybetańskich osiągnęło głębokie urzeczywistnienie natury buddy nie bedąc częścią tego systemu. Ma on jednak swe zalety. Prawdziwy tulku ma wrodzony duchowy potencjał, moc, kĂłra szybko uwidacznia się i rozwija dzięki zastosowaniu odpowiedniego treningu. MoĹźe zatem jedynie cała ta oficjalna pompa związana z systemem tulku jest zbędna?

„Tradycyjne społeczeństwo tybetańskie juĹź praktycznie nie istnieje i tak naprawdę tulku musi sobie zapracowac na szacunek, ktĂłry dawniej przypadał mu automatycznie z racji społecznego statusu. Gdy przyjrzysz się dzisiejszym wcieleniom wielkich lamĂłw, zobaczysz, Ĺźe posiadają oni dokładnie te właciwości, dzięki ktĂłrym zyskują szacunek. KaĹźdy moĹźe usiąść sobie na wysokim tronie i kazać mĂłwić do siebie per rinpocze, ale prawdziwym kryterium jest jakość urzeczywistnienia tej osoby.”

Większość lamĂłw, aczkolwiek nie wszyscy, ktĂłrzy mieli wpływ na Zachodnią myśl, było tulku. NiektĂłrzy z nich zachowują się tak, jak według naszych wyobraĹźeń powinna zachwywać się świątobliwa osoba, inni niekoniecznie. Spodziewamy się osoby Ĺźyjącej w celibacie, a okazuje się, Ĺźe ma ona całkiem spory apetyt seksualny; myślimy, Ĺźe będzie abstynentem, okazuje się, Ĺźe lubi zajrzeć do kielicha; spodziewamy się dostojnego zachowania, a nagle stajemy się świadkami szalonego łamania konwencji. Tak bywa w buddyzmie tybetańskim – wielcy mistrzowie przywdziewają róşne szaty. WspĂłlnym mianownikiem jest ich duchowa moc i umiejętność prowadzenia uczniĂłw na ścieĹźce rozwijania wpółczucia i mądrości.

Fakt, iĹź nie ma oficjalnie zatwierdzonego schematu, ktĂłry powinni spełniać rinpocze, moĹźe prowadzić uczniĂłw do pomieszania, nazbyt częstego drapania się po głowie, a nawet do rozpaczy. Jak zatem wybrać swego guru? Jak się do niego, lub do niej odnosić? Trinlej Tulku Rinpocze uwaĹźa, Ĺźe aby odpowiedzieć na te pytania naleĹźy dokładnie przyjrzeć się naszym oczekiwaniom. Schemat nauczyciel–uczeń jest naprawdę prosty, jedna osoba pomaga drugiej, aby pomĂłc sobie. Na Zachodzie, uczniowie mogą to błędnie zinterpretować. Nawet nie zadają sobie trudu, aby usiąść i przeczytać biografie nauczycieli, ich relacje jakie mieli z uczniami, a są przekonani, Ĺźe muszą juĹź, od razu znaleźć swego rdzennego guru. Jednak w Diamentowej Drodze, szkole buddyzmu, ktĂłrą praktykuje się w Tybecie, Mongolii i innych ościennych krajach, uwaĹźa się, Ĺźe aby zaistniała prawdziwa relacja nauczyciela z uczniem, obie strony muszą być bardzo rozwinięte.

„Na Zachodzie mamy do czynienia z relacją nauczyciel–uczeń. Aby odpowiednio praktykować Dharmę, musimy mieć odpowiedniego nauczyciela. Wszyscy prawdziwi nauczyciele posiadają trzy cechy: wiedzę i doświadczenie wynikające z ich własnej praktyki, podążają za buddyjskim kodeksem etycznym, w zaleĹźności od tego jakiego rodzaju obietnice czy ślubowania złoĹźyli, i w końcu ich motywacją powinny być współczucie i miłość, a nie doczesne zachcianki. Jeśli spotkasz taką osobę, moĹźesz się czegoś od niej nauczyć. On, lub ona, moĹźe obudzić w tobie bodhiczittę (współczującą oświeconą postawę), pomĂłc zrozumieć pustość zjawisk, przekazać inicjacje lub instrukcje odpowiednie dla twojej indywidualnej praktyki medytacyjnej. Ostatecznie, dzięki nauczycielowi, udaje się rozpoznać naturę umysłu. Zgodnie z tradycją tantr, to są właśnie właściwości rdzennego guru, lecz cała reszta zaleĹźy od ciebie. To najpierw ty musisz stać się dobrym uczniem, i dopiero wtedy pojawi się rdzenny guru.”

Podczas udzielania nauk, Trinlej Tulku Rinpocze często podkreśla wagę czterech praktyk wstępnych. Zniechęca początkujących do zgłębiania bardziej ezoterycznych nauk:
„Wielu zachodnich uczniĂłw otrzymuje inicjacje i zaawanasowane praktyki wizualizacyjne bez uprzedniego przygotowania – mĂłwi Rinpocze – problemy jakie potem napotykają podczas praktyki, nie są wynikiem odrębności kulturowej, lecz braku doświadczenia; po prostu nie wiedzą co robią, ani po co to robią. Aby odpowiednio zrozumieć praktyki tantryczne, naleĹźy wpierw rozwinąć w sobie Schronienie, bodhiczittę (współczującą oświeconą postawę) i mieć pewne pojęcie na temat doktryny pustości. Gdy tego brak wĂłwczas z praktykowania Diamentowej Drogi nie ma Ĺźadnego poĹźytku. Z kolei wielu zachodnich uczniĂłw, ktĂłrzy poświęcili czas na praktyki wstępne, wykonuje medytacje tantryczne z dość dobrymi rezultatami.”

Rinpocze wyjaśnia, że podstawy zaczynają się od refleksji nad pierwszą z Czterech Szlachetnych Prawd, czyli prawdy o istnieniu cierpienia:
„Nie chodzi o to, Ĺźebyśmy pogrążyli się w wizji świata opartego na wszechobecnym cierpieniu, Ĺźebyśmy wszyscy stali się pesymistami i wszystko postrzegali w ciemnych barwach. Chodzi o to, abyśmy zdali sobie sprawę z tego, jaka naprawdę jest rzeczywistość, po prostu bez upiększania jej. Uświadomienie sobie tego faktu jest pierwszym krokiem ku wolności. Jeśli jednak dalej tkwimy w bajce, ktĂłrą kreujemy sobie w głowie, jest tak jakbyśmy świadomie nałoĹźyli na własne ręce więzy pomieszania i iluzji. Naszym celem jest zrzucenie tych więzĂłw, aby osiągnąć wyzwolenie, a ostatecznie, stan buddy.

To nie wymaga od nas bycia buddystą w tej czy innej szkole. Jeśli naprawdę chcesz się zmienić, jedna ścieżka cię tam zaprowadzi. Forma i język mogą być różne w zależności od tradycji danych praktyk, lecz stawienie czoła rzeczywistości jest wspólne dla wszystkich szkół. Jeśli nazywasz się buddystą, ale nadal żyjesz w kłamstwie, jeśli uważasz, że samsara jest pociągająca, jeśli coś w sobie próbujesz skrywać, co nie jest zgodne z Dharmą, to nadal żyjesz w bajce i tylko wydaje ci się, że przyjmujesz Schronienie.

Schronienie jest podstawową zasadą, wspólną dla wszystkich tradycji buddyzmu. Pozwala stawić czoła rzeczywistości, oderwać umysł od tego, co niepewne i skierować na to, co jest godne zaufania. Jednym z podstawowych celów Schronienia jest właśnie zaakceptowanie przejawień samsary, dokładne przyjrzenie się światu i zobaczenie jakim jest naprawdę.

Jeśli zastanawiasz się co buddyzm moĹźe ci zagwarantować to odpowiedĹş brzmi – nic. Jeśli myślisz, Ĺźe bycie buddystą przyniesie ci korzyść, Ĺźe jakoś cię wewnętrznie wzbogaci, to zapomnij o tym. Nie ma tu głównej wygranej, nie ma raju z dziewicami – Trinlej mĂłwi z uśmiechem – Buddyzm moĹźe ci jedynie pomĂłc przebić się przez pomieszanie i neurozy. MoĹźe pomĂłc ci zrozumieć siebie tu i teraz i, mam nadzieję, przygotować grunt pod bardziej pozytywną przyszłość. Buddyzm jest niezwykle uĹźyteczny w dzisiejszym świecie. Ma 2500 lat ale nadal pozostaje najbardziej inteligentną odpowiedzią na ludzkie potrzeby."

Nie ma znaczenia czy pędzi rowerem po ParyĹźu, czy udziela błogosławieństw, rozprawia z przyjaciółmi, prowadzi religijne ceremionie z waĹźnymi lamami, Trinlej wydaje się być dokładnie tam gdzie jest jego miejsce. Więc chyba Rudyard Kipling mylił się pisząc: „Och, WschĂłd to WschĂłd, a ZachĂłd to ZachĂłd, nigdy się nie spotkają.” Spotkały się właśnie w Trinleju Tulku Rinpocze.