Jidamy - Korzenie Siddhi III Dziamgon Kongtrul Rinpocze Dziamgon Kongtrul Rinpocze Karma Lodro Czieki Sendzie (1954-1992) by? trzeci? inkarnacj? s?ynnego mistrza tybeta?skiego z XIX wieku - Dziamgona Kongtrula Lodro Taje. By? jednym z czterech g?ównych regentów szko?y karma kagyu. Zgin?? w wypadku samochodowym w wieku trzydziestu dziewi?ciu lat.

Zr?czne metody Wad?rajany powoduj?, ?e zjawiska prze?ywane zwykle jako nieczyste, zostaj? wyniesione na czysty poziom. Kluczowym punktem tego przekszta?cenia jest zrozumienie, ?e wszystkie zjawiska pojawiaj? si? w sposób, w jaki ich do?wiadczamy, tylko pod wzgl?dem relatywnym. Je?li spojrzymy na nie z absolutnego punktu widzenia, oka?e si?, ?e nie istniej? naprawd?, nie s? niczym wi?cej jak tylko snem, iluzj?. Je?li zrozumiemy jakimi zjawiska s? w rzeczywisto?ci, b?dzie to równoznaczne z prze?yciem ich czysto?ci. Przemiana tego, co nieczyste w czyste prze?ycie nie funkcjonuje tak, ?e wypowiada si? na przyk?ad mantr? i na skutek tego przejawienia zostaj? przekszta?cone. Nieprawd? jest równie?, i? moc owej transformacji posiadaj? okre?lone substancje, lub te?, ?e nale?y w tym celu z?o?y? ofiary jakim? bogom itd. Wszystko to nie ma ?adnego zwi?zku ze sposobem dzia?ania Wad?rajany. W rzeczywisto?ci chodzi o to, by?my rozwin?li zrozumienie, ?e to nie ?wiat zjawisk jako taki jest pe?en pomieszania, lecz i? to dopiero nasze chwytanie si? ich jest jego ?ród?em.

By prze?ywa? czysto?? wszystkich rzeczy, nie potrzeba niczego wi?cej prócz zrozumienia, ?e na poziomie relatywnym pojawiaja sie one dzi?ki zej?ciu si? razem ró?nych warunków i s? od siebie nawzajem uzale?nione, patrz?c jednak z absolutnego punktu widzenia, nie istniej? naprawd?. Oba te aspekty nie s? od siebie oddzielone. Co mam jednak w?a?ciwie na my?li mówi?c "nieczyste zjawiska" lub "nieczyste prze?ywanie"? "Nieczysty" dotyczy tego, i? s?dzimy, ?e to czego do?wiadczamy, jest rzeczywiste i ?e zjawiska istniej? niezale?nie od siebie nawzajem.

Wiara taka jest skrajnym, b??dnym pogl?dem, gdy? w?a?ciw? natur? rzeczy jest pusto??. Je?li chce si? rozpozna? pusto?? wszystkich zjawisk, nie mo?na podchodzi? do tego w ten sposób, i? akceptuje si? tylko to, co zostalo na ten temat powiedziane i na tym si? poprzestaje. Bardzo trudno b?dzie nam zrozumie? prawdziw? natur? rzeczy, je?eli b?dziemy o niej tylko mówili lub s?uchali.

Przyczyn? pomieszania nie jest wi?c pojawianie si? rzeczy, lecz sposób, w jaki si? do nich odnosimy i przywi?zujemy, jakby istnia?y naprawd?. Poniewa? zjawiska s? w rzeczywisto?ci puste, istniej? poza kategoriami takimi jak "przychodzenie" i "odchodzenie", a to, ?e si? pojawiaj?, jest aspektem braku przeszkód w ich wyra?aniu si?. ?eby to zrozumie? u?ywa si? ró?nych metod Wad?rajany. Do praktyki Wad?rajany potrzebujemy pogl?du, ?e rzeczy przejawiaj? si? tylko relatywnie - w swej prawdziwej naturze nie istniej? naprawd?. Mimo to, teraz uwa?amy je jeszcze za realne. S? to wi?c dwie ró?ne perspektywy - chodzi o to, by je ze sob? nawzajem po??czy?, by nie pozostawa?y w ustawicznym konflikcie. Liczne metody Diamentowej Drogi, jak na przyk?ad medytacje na ró?ne aspekty buddy (tyb. jidam, dos?ownie "zwi?zek umys?u") i mantry, s? stosowane po to, rozpu?ci? owa pozorn? sprzeczno??. Spo?ród trzech Korzeni Wad?rajany - lamy, jidama i stra?nika - lama jest najwa?niejszy. Jidam i stra?nik s? manifestacjami lamy. Umys? lamy jest dharmakaj?, pusto?ci? przestrzeni. Jidamy wy?aniaj? si? z niej jako wyraz nieoddzielnego od umys?u wspó?czucia i jego jasno?ci. Nie mo?na im wi?c przypisywa? prawdziwego istnienia, jak czyni si? to z ziemskimi bogami. Powodem, dla którego jidamy pojawiaj? si? w ró?nych formach - na przyk?ad ?agodnych lub gniewnych - jest to, ?e uczniowie maj? odmienne postawy, pogl?dy i d??enia. W?a?nie po to, by sprosta? wszystkim tym ?yczeniom, istnieje takie bogactwo form, w jakich przejawiaj? si? jidamy jako wspó?czucie lamy. To, ?e jidamy pojawiaj? si? w tak ró?norodny sposób, symbolizuje, ?e ca?y wachlarz wszelkich rodzajów chwytliwo?ci, jakim ulegamy, zostaje oczyszczony. Teraz odbieramy ?wiat w dualistyczny sposób - my?limy zawsze w dualistycznych kategoriach. Dlatego nie mo?emy si? w tej chwili oprze? na ostatecznym jidamie i potrzebujemy czego?, co go reprezentuje. Liczne formy jidamów, które znamy ze zdj?? i tanek symbolizuj? w ten w?a?nie sposób ostatecznego jidama.

Medytacja na jidamy sk?ada si? z dwóch faz, zwanych "faz? powstawania" (tyb. kjerim) i "faz? spe?niaj?c?" (tyb. dzogrim). Ma to nast?puj?ce znaczenie: wszystkie zjawiska powstaj? we wzajemnej zale?no?ci. Co? pojawia si? w okre?lonym momencie, istnieje przez jaki? czas i znowu si? rozpuszcza. Obie fazy medytacji s? u?ywane jako symbol tego, ?e owa zasada powstawania i znikania zostaje wyniesiona na czysty poziom. Powstawanie bóstwa symbolizuje to, ?e przywi?zanie do powstawania zwyczajnego ?wiata prze?y? zostaje oczyszczone. Fazy powstawania sk?adaj? si? z ró?nych elementów: najpierw wyobra?amy sobie samych siebie jako bóstwo, potem bóstwo przed sob? w przestrzeni, nast?pnie sk?adamy ofiary, powtarzamy modlitwy itd. Na pocz?tku wyobra?amy sobie samych siebie w formie jidama z nast?puj?cego powodu: wszyscy uwa?amy samych siebie za bardzo wa?nych. Je?li kto? nam mówi: "w rzeczywisto?ci nie istniejesz naprawd?", trudno jest nam to zrozumie? i zaakceptowa?. W fazie powstawania obchodzimy si? z tym w taki sposób, ?e w ogóle nie my?limy o tym, czy istniejemy rzeczywi?cie czy te? nie, lecz pomijamy to pytanie i wyobra?amy sobie samych siebie w formie jidama. Czyni?c to i zachowuj?c jednocze?nie ?wiadomo??, ?e jidam jest wyrazem doskonalej czysto?ci, doprowadzamy do tego, ?e przywi?zanie do "ja" znika samo z siebie.

Wyobra?anie sobie jidama w przestrzeni przed nami dzia?a w ten sam sposób. Teraz przywi?zujemy si? do wszystkich zewn?trznych obiektów, które postrzegamy. W czasie fazy powstawania wyobra?amy sobie, ?e ca?y zewn?trzny ?wiat jest doskona?ym pa?acem jidama, a on sam przebywa w ?rodku - wszystkie inne istoty równie? pojawiaj? si? w formie jidamów. Dzi?ki wyobra?aniu sobie nieczystych zjawisk w ich czystej formie pokonujemy przywi?zanie do nich. Wa?ne jest wi?c, by zrozumie?, ?e wszystkie owe elementy fazy powstawania maj? znaczenie symboliczne. Bez tego zrozumienia, wierz?c na przyk?ad w to, ?e bóstwo rzeczywi?cie istnieje, popada si? w pomieszanie w medytacji, a nawet umacnia jeszcze bardziej iluzj?. Je?eli u?ywa si? ró?nych faz powstawania i spe?niania w medytacji jidama, wa?ne jest, ?eby wiedzie?, na czym polega znaczenie owych poszczególnych form.

Dlaczego, na przyk?ad, wyobra?amy sobie szesna?cie ramion, cztery nogi itp., je?li dwie w zupe?no?ci by wystarczy?y? Wiara, ?e jest tak po prostu dlatego, i? jidamy tak wygl?daj?, jest b??dnym pogl?dem. My?lenie, ?e jidamy istniej? naprawd? jest w?a?ciwie czym? ?miesznym - powoduje pomieszanie. Zamiast tego powinni?my zrozumie?, ?e istnieje co?, co jest oczyszczone i metoda oczyszczenia. Wyobra?anie sobie jidama z czworgiem ramion jest na przyk?ad symbolem tego, ?e oczyszczone zostaje nasze normalne prze?ywanie wszystkich poczwórnych kategorii - na przyk?ad czterech ?ywio?ów i wszystkich innych zjawisk, o których s?dzimy, i? pojawiaj? si? poczwórnie. Troje oczu jidama symbolizuje przezwyci??enie naszego my?lenia w potrójnych kategoriach, na przyk?ad wiary w trzy czasy. To samo dotyczy wszystkich pozosta?ych szczegó?ów wygl?du jidama - ich znaczenie polega na oczyszczeniu naszego nawykowego chwytania si? ?wiata prze?y?. Bez tego zrozumienia popada si? w medytacji w ca?kowicie b??dne pogl?dy. Albo wierzy si?, ?e rzeczy s? rzeczywiste, albo ?e zupe?nie nie istniej?. Wkracza si? w ten sposób na zupe?nie b??dn? ?cie?k?, nie maj?c? ju? nic wspólnego z Wad?rajan?, ani z buddyzmem jako takim. Uwa?anie jidamów za rzeczywiste i brak zrozumienia, i? s? one symbolami oczyszczenia naszych opartych na koncepcjach pogl?dów na ?wiat prze?y?, buduje jeszcze wi?cej koncepcji. Powoduje to, ?e iluzje, które i tak ju? mamy, jeszcze bardziej si? umacniaj?, co prowadzi mi?dzy innymi do tego, ?e w medytacji do?wiadczamy nagle silnego strachu, lub ?e pojawiaj? si? ró?ne my?li, z którymi nie wiemy co pocz??. Dlatego te? w praktyce medytacyjnej, szczególnie za? na poziomie Diamentowej Drogi, tak wa?ne jest, by przyswoi? sobie w?a?ciwy pogl?d. Na czym on jednak polega? Jest to zrozumienie, ?e relatywne przejawianie si? rzeczy i ich ostateczna rzeczywisto?? stanowi? jedno??, nie s? od siebie oddzielone i nie przecz? sobie nawzajem.

Fazy powstawania jidamów odpowiadaj? relatywnej rzeczywisto?ci, sposobowi, w jaki zjawiska si? przejawiaj?. Fazy spe?niaj?ce odpowiadaj? zasadzie, i? zgodnie z ostatecznym pogl?dem, rzeczy nie istniej? naprawd?. Jednocze?nie, potrzebujemy jednak zrozumienia, ?e oba te aspekty s? od siebie nieoddzielne. Faz spe?niaj?cych u?ywa si? po to, by unikn?? popadni?cia w skrajno?? uwa?ania rzeczy za realnie istniej?ce. Fazy powstawania oddalaj? skrajno?? uwa?ania ich za zupe?nie nieistniej?ce , za tylko puste. Zrozumienie, i? oba te oblicza ?wiata tworz? jedno??, staje si? ?ród?em zrozumienia, ?e wszystko jest jedno?ci? rado?ci i pusto?ci.

Je?eli medytuje si? w ten sposób, mo?na dzi?ki zastosowaniu praktyki jidama osi?gn?? zwyczajne i ostateczne siddhi. W tym znaczeniu jidam jest opisywany jako "korze? siddhi". Stra?ników, "korzenie aktywno?ci", mo?na widzie? jako ró?norodne wyra?enie si? jidamów, b?d?cych z kolei wyrazem umys?u - dharmadatu lamy. Znaczenie stra?ników polega na tym, ?e - poniewa? Wad?rajana jest bardzo gl?bok? ?cie?k? - mog? pojawi? si? w czasie pod??ania ni? liczne niesprzyjaj?ce warunki i przeszkody. By je uspokoi? i oddali?, opieramy si? na stra?nikach. Jidamy i stra?nicy maj? w buddyjskiej tantrze bardzo du?e znaczenie, jednak to lama, "korze? b?ogos?awie?stwa", jest jej najwa?niejszym elementem. Jest tak dlatego, ?e tylko poprzez lam? b?ogos?awie?stwo i inspiracja mog? przenikn?? do naszego umys?u.

Wszystkie elementy medytacji stosowanych na drodze Wad?rajany pe?ne s? g??bokiej tre?ci. Cia?o jidama jest jedno?ci? przejawiania si? i pusto?ci, mantra jest jedno?ci? d?wi?ku i pusto?ci, a umys? jest jedno?ci? ?wiadomo?ci i pusto?ci. Je?li u?ywa si? tych elementów we w?asnej praktyce, mo?na - spoczywaj?c w pe?ni w tym zrozumieniu - pozwoli? pojawi? si? dumie bóstwa. Do tego jednak trzeba posiada? zrozumienie prawdziwego znaczenia tych rzeczy. Nie chodzi o to, by?my tylko wyobra?ali sobie siebie w formie bóstwa, gdy? jedynie na skutek podobnej wizualizacji nie osi?gniemy owego zrozumienia. Praktykuj?cy musz? poj?? trzy rzeczy: pogl?d polega na tym, ?e oba rodzaje rzeczywisto?ci tworz? jedno??. Dla drogi wa?ne jest zrozumienie, i? metoda i m?dro?? równie? s? od siebie nieoddzielne. Je?eli chodzi o owoc, potrzebujemy zrozumienia, ?e obie kaje, które osi?gniemy, s? równie? ca?o?ci?, ?e nie s? od siebie ró?ne.

Szczególnie je?li praktykuje si? Mahamudr? lub Maha Ati, zrozumienie tych trzech elementów jest bardzo wa?ne. Bez niego nie mo?na w?a?ciwie osi?gn?? owocu praktyki.

PYTANIE: Co oznacza poj?cie "ostatecznego jidama"?

"Kochaj?ce Oczy" (Czenrezig) na przyk?ad, pojawia si? w pewnej bardzo konkretnej formie, z czworgiem ramion itd. Nie jest to jednak ostateczny aspekt tego jidama, lecz tylko jego sposób przejawiania si?. Ostatecznym jidamem jest zrozumienie, ?e Czenrezig jest wyrazem wspó?czucia wszystkich buddów. Forma, w jakiej przejawia si? Dord?e Pamo, jest jej symboliczn? form?. Ostateczn? Dord?e Pamo jest fakt, i? jest ona przestrzeni? zjawisk, najwy?sz? transcendentn? m?dro?ci?, matk? wszystkich buddów. Jest paramit? m?dro?ci.