Madhjamika - Droga ?rodka cz??? 2 - Szentong Khenpo Cziedrak Rinpocze Khenpo Cziedrak Rinpocze jest g?ównym nauczycielem w Karmapa International Buddhist Institute.

W szkole Szentong - "Pustki Tego, Co Pozosta?e" - naucza si?, ?e wszystkie fenomeny samsary i nirwany zasadniczo posiadaj? taka sam? natur?, jak umys?, a wi?c, ?e s? samym umys?em. Wyja?nia si?, ?e natur? naszego umys?u jest pustka i ?wiadomo?? i ?e obie one od nie maj?cego pocz?tku czasu s? od siebie nieoddzielne, ?e tworz? jedno??. Ka?da istota posiada ów umys? b?d?cy nierozdzielno?ci? pustki i ?wiadomo?ci. Wyja?nia si?, ?e ka?da istota w zupe?nie naturalny sposób posiada okre?lon? ilo?? wspó?czucia i inteligencji. Oznacza to, ?e umys? jest jednocze?nie pusty i ?wiadomy. Ta jedno?? pustki i ?wiadomo?ci jest natur? Buddy - potencja?em o?wiecenia, jaki posiada ka?da czuj?ca istota.

Jak to si? dzieje, ?e do?wiadczamy iluzji uwarunkowanej egzystencji, skoro wszystkie istoty posiadaj? ow? natur? Buddy? Wyja?nia si? to przy pomocy trzech punktów:

1. Nawykowych sk?onno?ci,
2. Zale?no?ci,
3. Doskona?o?ci.

Punkt okre?lony mianem "nawykowych sk?onno?ci" pokazuje jak i dlaczego do?wiadczamy naszych iluzji: wszystkie zewn?trzne zjawiska pojawiaj?ce si? w naszym umy?le traktujemy z powodu nawykowych sk?onno?ci jako co? rzeczywistego, mimo ?e naprawd? nie istniej?.

Je?li chodzi o "zale?no??" - tutaj wyja?nia si?, ?e nasz umys? jest w swej naturze "przejrzystym ?wiat?em", lub te? - innymi s?owy - jedno?ci? przestrzeni i ?wiadomo?ci. Mimo, ?e tym w?a?nie jest, nie potrafimy tego rozpozna? i zamiast przestrzeni i ?wiadomo?ci umys?u do?wiadczamy tylko naszych o nim wyobra?e?. Ten konceptualizuj?cy umys? jest nazywany "?wiadomo?ci? Alaja" lub "le??cym u podstaw wszystkiego" i stanowi ósmy aspekt umys?u. Jednocze?nie tworzymy tak?e poj?cie w?asnego, odr?bnego "ja", co okre?la si? jako "zm?cony umys?" i co stanowi jego siódmy aspekt. Pojawia si? on wówczas, kiedy co? prze?ywamy i nie jeste?my jednocze?nie zdolni do do?wiadczania przestrzeni i ?wiadomo?ci naszego umys?u, ?ez z powodu owej nieprzejrzysto?ci przywi?zujemy si? do koncepcji jako takiej. Na skutek tego nieustannie gromadzimy wra?enia w umy?le; w ten sposób pojawia si? poj?cie "ja" - przywi?zanie do siebie jako do osoby. Poprzez "?wiadomo?? Alaja" i "zm?cony umys?" do?wiadczamy ca?okszta?tu zewn?trznych zjawisk. Nasza ?wiadomo?? wzroku widzi formy, nasz zmys? s?uchu s?yszy d?wi?ki, zmys? powonienia prze?ywa zapachy, zmys? smaku do?wiadcza smaków, a zmys? dotyku otrzymuje wra?enia poprzez cia?o. Jest to pi?? ?wiadomo?ci zmys?ów, które poprzez pi?? organów zmys?ów odbieraj? zewn?trzne przedmioty. To do?wiadczanie jako takie jest wolne od konceptualizacji. Tym, co okre?la rzeczy w sposób poj?ciowy, jest szósta ?wiadomo??, "?wiadomo?? umys?u". Ten aspekt naszego umys?u rozwija pogl?d, ?e istniejemy naprawd? jako osoba i przywi?zuje si? do zewn?trznych zjawisk, jakby by?y prawdziwe.

Na "doskona?e" sk?ada si? do?wiadczanie umys?u - nie na ów chwytaj?cy si? koncepcji sposób, ku któremu sk?aniamy si? poprzez osiem nagromadze? naszej pod?wiadomo?ci - lecz prze?ywanie go jako takiego, jakim w rzeczywisto?ci jest w swojej prawdziwej naturze. Oznacza to prze?ywanie pustki i ?wiadomo?ci umys?u w ca?kowicie bezpo?redni sposób. To jest M?dro?? Buddy. Jest ona równie? opisywana jako to, co zawsze istnia?o. Z punktu widzenia tego doskona?ego poznania wszystkie w?a?ciwo?ci Buddy s? obecne jako "Dziesi?? Mocy", "Cztery Nieustraszono?ci" i "Osiemna?cie Nieporównywalnych W?a?ciwo?ci".

Je?li porówna si? sposób wyja?niania istoty zjawisk szko?y Szentong Madhjamiki ze szko?? Czittamary ( szko?? "Tylko Umys?"), wygl?da to tak, jakby by?y one tym samym. Dotyczy to jednak tylko terminologii, której u?ywaj?. W?a?ciwe znaczenie ich nauk jest zdecydowanie odmienne. Czittamarinowie pracuj? równie? z owymi trzema punktami: "konceptualizuj?cym", "zale?nym" i "doskona?ym", ich nauki ró?ni? si? jednak w sposób zasadniczy od sposobu podej?cia Szentong. Ró?nica ta polega na tym, i? zgodnie z pogl?dem Czittamary, umys? jako taki jest rzeczywisty. Jej zwolennicy mówi?, ?e ów konceptualizuj?cy aspekt umys?u jest obecny równie? w Stanie Buddy, ?e jest on M?dro?ci? Buddy.

W Szentong - i to jest w?a?nie zasadnicza ró?nica - umys? nie jest rzeczywisty w tym znaczeniu, lecz zostanie urzeczywistniony w chwili zrealizowania Stanu Buddy, jako zawarta w nim od zawsze m?dro??. Najwa?niejszy jest tutaj pogl?d, ?e wraz z rozpoznaniem aspektu przestrzeni - pustki umys?u - jako Dharmakaji, nie osi?ga si? niczego nowego, lecz ?e zostaje tu rozpoznana esencja umys?u i zawarte w nim w?a?ciwo?ci. Równie? dwie Kaje Formy s? w tym stanie tak czy owak obecne jako podstawa. Jako takie s? przejrzysto?ci? umys?u, a Dharmakaja jest jego aspektem pustki.

Droga sk?ada si? z tego, ?e - buduj?c na pogl?dzie, który si? wypracowa?o - gromadzi si? zas?ug? i m?dro?? i dzi?ki temu staje si? zdolnym do urzeczywistnienia owocu - dwóch kaji. Owe dwie kaje to z jednej strony dwie Kaje Formy, z drugiej za? Dharmakaja. Owocem za? jest urzeczywistnienie tego, czym jest umys? od nie maj?cego pocz?tku czasu. Owoc ów nie jest wi?c niczym, co powsta?oby dopiero na skutek pod??ania drog?.

Zasadniczy pogl?d Rangtong mówi, ?e wszystkie zjawiska wolne s? od jakiejkolwiek skrajnej formy egzystencji, ?e w swej naturze s? puste, nie stwierdza on jednak, i? dwa cia?a Buddy istniej? od nie maj?cego pocz?tku czasu. W odró?nieniu od tego, w podej?ciu Szentong umys? opisywany jest jako jedno?? ?wiadomo?ci i pustki, a wi?c w ten sposób jako kaje, które jednak teraz jeszcze nie zosta?y rozpoznane.

Je?li chodzi o drog?, w Rangtong skupiamy si? w pe?ni na pustce wszystkich zjawisk; zwraca si? tu uwag? przede wszystkim na rozpoznanie ich pustej natury. W przeciwie?stwie do tego w Szentong nacisk po?o?ony jest na jedno?? ?wiadomo?ci i przestrzeni umys?u.

Odno?nie owocu w Rangtong wyja?nia si?, ?e dzi?ki praktyce na drodze osi?ga si? poszczególne kaje, podczas gdy Szentong wyra?a pogl?d, i? dzi?ki post?powaniu ?cie?k? urzeczywistnia si? dwie kaje, które od zawsze istnia?y - nie osi?ga si? wi?c niczego nowego.

Pytanie: Na czym polega ró?nica pomi?dzy Madhjamik? a Mahamudr??

Odpowied?: Intelektualne zrozumienie, które osi?ga si? w Rangtong Madhjamiki odno?nie pusto?ci wszystkich zjawisk, i rozpoznanie pustki, którego do?wiadcza si? w Mahamudrze, s? tym samym. Nie ma tu ?adnej ró?nicy. Jednak pod??aj?c ?cie?k? Rangtong Madhjamiki mo?na osi?gn?? Stan Buddy dopiero po wielu ?ywotach, podczas gdy dzi?ki metodom Mahamudry w?a?ciwy wgl?d mo?e pojawi? si? o wiele wcze?niej. Mówi si?, ?e w przypadku praktykuj?cych Mahamudr? o rzeczywi?cie wspania?ych w?a?ciwo?ciach, stanie si? to w ci?gu dwunastu lat, w innych przypadkach w chwili ?mierci, w stanie po?miertnym, lub te? najpó?niej w czasie siedmiu ?ywotów. W Szentong Madhjamiki najwa?niejszy jest pogl?d, ?e natura umys?u jest przejrzystym ?wiat?em. Z tego powodu Szentong jest bli?sze Mahamudrze ni? Rangtong, gdzie - poniewa? tutaj aspekt przejrzysto?ci umys?u nie jest tak silnie podkre?lony - urzeczywistnienie przychodzi pó?niej.

Pewien mistrz Madhjamiki zapyta? kiedy? Gampop?, jak nale?y rozumie? to, i? dzi?ki metodom Rangtong Madhjamiki mo?na urzeczywistni? Stan Buddy w ci?gu jednego ?ycia. Gampopa odpowiedzia?, i? ta wypowied? nie jest ostateczna, lecz ?e wymaga bli?szego wyja?nienia. Wa?ne jest tutaj, ?e kto?, kto dzi?ki praktyce Madhjamiki urzeczywistni? Stan Buddy w ci?gu jednego ?ycia, Urzeczywistni? najpierw d?ugie ?ycie, niesko?czenie d?ugie ?ycie trwaj?ce tysi?ce lat. W tym przypadku owa wypowied? jest zgodna z prawd?.

Inaczej wygl?da wszystko w praktyce Mahamudry i Szentong Madhjamiki. Mo?na zaobserwowa? to na przyk?adzie dialogu pomi?dzy Milarep? a Gampop?. Milarepa zosta? zapytany, czy mo?liwe jest urzeczywistnienie Stanu Buddy w ci?gu jednego ?ycia, je?li odpowiedni ucze? otrzyma przekaz Mahamudry od autentycznego nauczyciela. Odpowiedzi? by?o jednoznaczne "Tak".

Ró?nica dotyczy po prostu czasu. W przypadku praktyki Mahamudry urzeczywistnienie przychodzi szybciej i osi?gni?cie go jest mo?liwe w ci?gu jednego ?ycia, co mo?emy zobaczy? na przyk?adzie wielu siddhów (urzeczywistnionych) Kagyu. Dlatego te? mówi si?, ?e Mahamudra jest ukoronowaniem wszystkich dróg. Praktyka Mahamudry pracuje z natur? Jasnego ?wiat?a Umys?u. Zwi?zek Szentong Madhjamiki z Mahamudr? mo?na dobrze zrozumie? na przyk?adzie sposobu, w jaki Gampopa udziela? przekazu Mahamudry.

Czyni? to na trzech poziomach, odpowiednio do zdolno?ci pojmowania i mo?liwo?ci praktyki uczniów. Najmniej uzdolnionych naucza? Mahamudry sutr, b?d?cej tym samym co Szentong Madhjamiki. Tym o ?rednich predyspozycjach przekazywa? Mahamudr? tantr, obejmuj?ca praktyk? sze?ciu Jog Naropy. Z uczniami o najwy?szych zdolno?ciach dzieli? si? Mahamudr? G??bokiej Przejrzysto?ci - bezpo?rednim przekazem poznania m?dro?ci istniej?cej od nie maj?cego pocz?tku czasu.

Co nale?y rozumie? przez to, ?e Gampopa naucza? Mahamudry sutr uczniów o niewielkich zdolno?ciach? Zasadnicz? rol? odgrywa tutaj pogl?d Szentong Madhjamiki; wyja?nienia dotycz?ce tego, i? nasz umys? jest Natur? Buddy. W po??czeniu z tym pogl?dem rozwijana jest o?wiecona postawa. Ucze? rozwija tutaj bardzo g??bokie zaufanie do nauczyciela, gromadzi zas?ug? i praktykuje zgodnie z wyja?nieniami Mahamudry. W czasie gdy pod??a on w ten sposób drog? sutr, rozwija si? równie? jego zdolno?? do praktyki. W ko?cu stanie si? uczniem o najwy?szych mo?liwo?ciach i w ten sposób b?dzie móg? przyj?? trzeci poziom przekazu nauczanej przez Gampop? Mahamudry. To, i? ucze? rozwija si? dzi?ki praktyce pierwszego poziomu tak dalece, ?e uzyskuje zdolno?? pracowania z najwy?szym poziomem Mahamudry, widzi si? jako szczególn? w?a?ciwo?? przekazu Mahamudry pochodz?cego od Gampopy. Dlatego te? mówi si?, ?e na tej drodze sutr urzeczywistni si? Stan Buddy w przeci?gu szesnastu ?ywotów.

Wyja?nienia te opieraj? si? przede wszystkim na Sutrze Samadhirad?a.