M?dro?? kobiet Manfred Ingerfeld Cia?o to fundament dla osi?gni?cia m?dro?ci. Zasadniczo cia?a kobiet i m??czyzn s? do tego jednakowo wyposa?one. Je?li jednak d??enie kobiety jest silne, jej potencja? b?dzie wy?szy.

Powy?szy cytat pochodzi od samego Padmasambhawy. Wielki Guru Rinpocze mówi tu, ?e kobiety wnosz? do duchowej ?cie?ki szczególne zdolno?ci, takie, które w rezultacie mog? obdarzy? je wi?kszym potencja?em. Dlatego powinno si? ceni? kobiety i zach?ca? je do praktyki duchowej, ?eby ich zdolno?ci i potencja? mog?y si? objawi? dla korzy?ci ogó?u.

Przychodz? nam tu na my?l nazwiska wielkich kobiet nauczycieli z przesz?o?ci: Sukhasiddhi i Nigumy w Indiach czy Jeszie Tsogial i Maczig Labdron w Tybecie. Dlaczego jednak znamy ich stosunkowo niewiele?

Nie ma na to pytanie prostej odpowiedzi. Oczywi?cie tak w przesz?o?ci, jak i obecnie, spo?ecze?stwa sk?onne by?y lekcewa?y? osi?gni?cia kobiet. Ich ?ywotów nie spisywano i dzi? ju? nie mo?emy ich odtworzy?. Styl samego buddyzmu równie? mia? wp?yw na t? sytuacj?. Buddyjska tradycja sutr k?adzie nacisk na ?cis?e regu?y post?powania, a tak?e kontrolowania i przekszta?cania negatywnych emocji, które przynosz? cierpienie. Buddyzm sutr zdominowany by? przez mnichów. Wspólnoty mniszek, w Tybecie i gdzie indziej, by?y stosunkowo niewielkie. Zarówno wsparcie finansowe jak duchowy instrukta? na jaki mog?y one liczy?, by?y s?abszej jako?ci ni? w wypadku wielkich klasztorów, co stanowi?o odbicie t?a kulturowego owych czasów. Nawet dzi? spo?ecze?stwa Azji maj? bardziej zdecydowane pogl?dy na rol? jednostki, a szczególnie kobiety, w ?yciu. Powinni?my zadba? o to, by te kulturowe aspekty buddyzmu nie zosta?y przeniesione na Zachód.

W wad?rajanie, buddyzmie Diamentowej Drogi, sytuacja jest inna. Mahamudra szko?y Kagyu i Maha Ati szko?y Ningma opieraj? si? na za?o?eniu, ?e zasadniczo wszyscy ju? jeste?my o?wieceni. Za spraw? przekazu od dysponuj?cego moc? nauczyciela i bezpo?redniej pracy z nasz? energi?, budzi si? ponownie ?wietlisto?? i wizja, widoczne staje si? ?wiat?o pierwotnego stanu o?wiecenia. Przeszkadzaj?cych uczu? do?wiadczamy "takimi, jakimi s?" i bez przekszta?cania; rozpuszczone zostaj? natychmiast, jak ?nieg wpadaj?cy do wody. Namkai Norbu Rinpocze wyja?nia tu, ?e kobiety z natury s? przyci?gane do pracy z energi? i wizj?. Garab Dord?e, za?o?yciel tradycji dzogczen, posuwa si? nawet do stwierdzenia, ?e wi?kszo?? z tych, którzy osi?gn? ostateczny poziom nauk dzogczen - manifestacj? ?wielistego, czy te? t?czowego cia?a - b?d? stanowi?y kobiety.

Na poziomie zewn?trznym, postawa m??czyzn wobec praktykuj?cych kobiet by?a w wad?rajanie zawsze lepsza ni? w tradycji dzogczen. Po pierwsze, Diamentowa Droga poraktykowana jest cz?sto przez joginów i joginki na w?asn? r?k? lub w niewielkich grupach, nie poddana wp?ywom zdominowanego przez m??czyzn systemu monastycznego. Po drugie, poniewa? Diamentowa Droga pracuje z ca?o?ci? naszej istoty, zawieraj?c? pierwiastki zarówno m?skie jak i ?e?skie, utrzymywanie pogl?dów lekcewa??cych kobiety blokowa?oby w?asny rozwój praktykuj?cego m??czyzny i stanowi?o wykroczenie przeciwko ?lubowaniom tantrycznym.

W wad?rajanie kobiety generalnie uwa?ane s? za esencj? m?dro?ci, a liczne ?e?skie manifestacje ró?nych energii znane s? pod nazw? daki?.

Istniej? w pe?ni o?wiecone dakinie m?dro?ci, na przyk?ad ró?ne formy Tary i Dord?e Pamo (Wad?rawarahi) - czerwonej dakini tak wa?nej dla tradycji Kagyu - a tak?e ?wiatowe dakinie. Zaawansowane w praktyce kobiety równie? mo?emy nazywa? dakiniami. Odgrywa?y one kluczow? rol? w ?yciu wielu wielkich mistrzów w przesz?o?ci. Dobrym tego przyk?adem jest poni?sza opowie?? z ?ycia mahasiddhy Sarahy; ukazuje ona tak?e swobodny i bezpo?redni sposób w jaki przekazywane s?, tak?e i dzi?, wa?ne nauki Mahamudry.

Pewnego dnia Saraha poprosi? ?on?, by mu przyrz?dzi?a rzodkiew z curry. ?ona przygotowa?a potraw?, lecz Saraha tymczasem wszed? w g??bok? medytacj?, w której pozosta? przez dwana?cie lat. Kiedy z niej wyszed?, od razu zapyta?, co z jego potraw?. ?ona by?a zaskoczona: "By?e? w medytacji przez dwana?cie lat; teraz mamy lato i nie ma rzodkwi." Saraha postanowi?, ?e uda si? na dalsz? medytacj? w góry. "Odosobnienie fizyczne to nie jest prawdziwa samotno??" - rzek?a na to kobieta. - "Najlepszym rodzajem samotno?ci jest ca?kowite uwolnienie si? od z góry powzi?tych pogl?dów i uprzedze? sztywnego i w?skiego umys?u, a tak?e od wszelkich etykietek i koncepcji. Je?eli ty si? budzisz z dwunastoletniego samadhi i wci?? jeszcze si? czepiasz tej rzodkwi sprzed dwunastu lat, co ci mo?e da? odej?cie w góry?" Saraha pos?ucha? ?ony i po pewnym czasie osi?gn?? najwy?sz? realizacj? mahamudry.

M?dro?? ?ony Sarahy cieszy si? uznaniem, lecz nie jest jasn? rola, jak? pe?ni?a ta kobieta. Znaczenie jej komentarzy i ich trafne umiejscowienie w czasie pozwalaj? przypuszcza?, ?e zrozumia?a ju? ona Mahamudr?. To czyni?oby z niej najwa?niejszego nauczyciela Sarahy, mimo ?e nawet nie znamy jej imienia. Równie? w bli?szych nam czasach znanych jest wiele relacji o wysoce zrealizowanych kobietach, ?ywo pami?tanych lub nawet ?yj?cych obecnie. O niektórych mówi si?, i? zamanifestowa?y t?czowe cia?o, co jest wyj?tkowym osi?gni?ciem. Nieliczne zajmuj? miejsca w hierarchii. W szerszej perspektywie wiemy, ?e instytucje i hierarchie, cho? bardzo po?yteczne, s? tylko jednym ze sposobów wyra?ania osi?gni?? duchowych i aktywnego wspó?czucia. Powinni?my jednak?e stara? si?, by wykorzysta? wk?ad tych wyj?tkowych kobiet, korzysta? z mo?liwo?ci uczenia si? od nich i dokumentowa? ich ?ywoty dla przysz?o?ci.